• 1879 yılında Wilhelm Wundt’ın deneysel psikoloji laboratuarı kurması ile psikoloji ayrı bir bilim olarak başladı.
• Psikoloji deney ve gözleme dayalı olan “davranış bilimi”dir.

 

 

Psikolojide yaklaşımlar

• Yapısal Yaklaşım (Strüktüralizm) Wilhelm Wundt
  • Amaç bilinç öğelerini birleştirmek ve çözümlemektir.
  • İçe bakış yöntemi: bireyin kendi kendisinin bilincinde olması.

• İşlevsel Yaklaşım (Fonksiyonalizm) William James, John Dewey
  • Darwin’in evrim kuramından etkilenmişlerdir
  • Psikolojinin konusu insanın çevreye uyumudur.
  • Kullandığı yöntemler “İçe Bakış” ve “Gözlem”dir.

• Davranışsal Yaklaşım (Bihevyorizm) John Watson, Frederic Skinner, Edward Thorndike, Ivan Pavlov
  • Sadece gözlenebilen davranışsal deneysel yöntemlerle incelenebilir.
  • Uyarıcı-Davranış ilişkisi
  • Davranışlar öğrenme yolu ile öğrenilir.

• Psikodinamik Yaklaşım (Psikanaliz) Sigmund Freud, Alfred Adler, Carl Jung
  • Davranışlarımızın önemli bir bölümü bilinçaltından kaynaklanır.
  • Bilinçlilik durumu üçe ayrılır
    • Bilinç: Davranışların farkındalık
    • Bilinç öncesi: Rahatsız etmeyen duyguların depolandığı alan
    • Bilinçaltı: Bilinçsiz bir şekilde bastırılan duygular.
  • İki temel güdü; “cinsiyet” ve “saldırganlık”
  • Kişiliğin temel öğeleri
    • İd
    • Süper ego
    • Ego

• Bütüncül Yaklaşım (Geştalt Psikolojisi) Gestalt, Wertheimer, Koffka, Köhler
  • Bütünü bilmek, parçaları bilmek değildir.
  • Tümdengelim (Bütünden parçaya)

• Hümanistik Yaklaşım Abraham Maslow, Carl Rogers
  • Her insan farklıdır ve seçimlerde bulunur
  • Davranış ancak davranan kişi tarafından anlaşılabilir
  • “İçe bakış” ve “empati” kullanılır.

• Bilişsel Yaklaşım Jean Piaget
  • İnsanın zihinsel eylemleri temeldir. İnsan aktif bir sisteme sahiptir.
    • Bireyin kendisine gelen saldırıya tepkisinde birçok parametre vardır.
    • Deney yöntemleri ile Davranışçılara, insana bakışı ile Hümanistlere benzer.
    • Bilişsel gelişimin asıl kaynağı kişisel psikolojik süreçlerdir.

• Nöro-Biyolojik Yaklaşım Adolf Meyer
  • Davranışların temelinde birçok sebep vardır sinir sistemi de bunlardan biridir.

• Psikolojinin alt dalları
  • Deneysel psikoloji
    • Uyaranlara verilen tepki ve algılamanın neden sonuç ilişkisi
  • Gelişim psikolojisi
    • Yaşa bağlı olarak meydana gelen davranışları inceler
  • Eğitim ve öğrenme psikolojisi
    • Daha iyi öğrenme ve öğrenme tekniklerini inceler.
  • Sosyal psikoloji
    • Kişinin bulunduğu ortamdan etkilenişini inceler
  • Fizyolojik psikoloji
    • Biyolojik süreçlerin davranışa etkisini inceler.
  • Psikometrik psikoloji
    • Ölçme ve değerlendirmeye dayalı testler, istatistik yöntemlerin psikolojiye uygulanması
  • Klinik psikoloji
    • Davranışlarda ve kişiler arası ilişkilerde görülen aksamalar e bunların giderilmesi
  • Endüstri psikolojisi
    • İş ve idare konuları
  • Danışmanlık psikolojisi
    • Mesleki alan, aile ve eğitim gibi konularda karar alınmasına destek.

• Gelişim

  • Döllenmeden başlayarak en son aşamasına kadar süren düzenli değişim
  • Gelişimin en hızlı olduğu dönem hamilelik dönemidir.
  • Gelişimi etkileyen faktörler
    • Kalıtım
    • Çevre
    • Kritik dönem (zaman)
      • 7-11 yaşta somut düşünme özelliği.
    • Tarihsel zaman
  • Gelişim ilkeleri
    • Kalıtım ve çevre etkileşiminin bir ürünüdür.1
    • Süreklidir, belli aşamalarda gerçekleşir: 0–2 bebeklik, 2-6 ilk çocukluk…
    • Nöbetleşe devam eder: tüm alanlarda aynı hızda değildir.
    • Bir bütündür: bilişsel gelişimi iyi olanın özgüveni de fazla olur…
    • Belli bir sıra izler (Belli eğilimler vardır): baştan ayağa, içten dışa
    • Genelden özele doğrudur: önce kaba motor, sonra ince motor
    • Bireysel ayrılıklar bulunur: zekâ, kişilik, yetenek, ilgi, tutum…
    • Kritik dönemler vardır

• Değişim: bir durumdan başka duruma geçme

• Büyüme
  • Niceliksel değişimler
    • 1. sınıftaki çocuğun harfleri ayırabilecek beceriye ulaşması.
    • Bir çocuğun boyunun elektrik prizine ulaşacak uzunluğa erişmesi. Ellerin voleybol topu tutabilecek kadar olması.
• Olgunlaşma
  • Büyüyen organizmanın kendinden beklenen fonksiyonu eda edebilir hâle gelmesi.
    • Zamanla kendiliğinden meydana gelen anatomik ve fizyolojik değişiklik.
    • Öğrenme ürünü değildir.
    • Yazı yazabilecek düzeye erişme, gömlek düğmelerini ilikleyebilme, yürüyebilme, zihinden matematiksel işlem yapabilme.
• Hazırbulunuşluk: belirli bir faaliyet için gereken önkoşulların sağlanmış olması.
• Öğrenme: deneyim sonucu oluşan kalıcı değişiklik.

• GELİŞİM GÖREVLERİ MODELİ Havighurst
  • Belirli özelliklerin öne çıktığı “Gelişim Dönemleri” vardır.
    • Bebeklik Dönemi 0-2
      • Nefes alma, emme, yürüme, tuvalet kontrolü, bireylerle ilişki
    • İlk Çocukluk Dönemi 2-6
      • Konuşma, el-göz uyumu, özbakım, okuma yazmaya hazır olma, cinsiyet kimliği, yetişkinlerle ilişki, sevme-sevilme…
    • Son Çocukluk Dönemi 6-12
      • Mantıklı ve somut düşünme, ahlak, vicdan…
    • Ergenlik Dönemi 12-18
      • Kimlik kazanma çabaları, bağımsızlık, evliliğe hazırlık
    • Genç yetişkinlik 18-25
      • Eş seçme, kariyer…
    • Yetişkinlik
      • Ekonomik yaşam standardı oluşturma
    • Yaşlılık
      • Yaş grubu ile yakınlık kurma
• Bedensel ve devinimsel gelişim
  • Gelişim dönemi
    • Doğum Öncesi Dönem
    • 0-2 Yaş Dönemi (Bebeklik Dönemi)
    • 2-6 Yaş Dönemi (İlk Çocukluk)
    • 6-12 Yaş Dönemi (Son Çocukluk)
    • 12-18 Yaş Dönemi (Ergenlik)
  • Fiziksel ve psikomotor gelişimle ilgili sonuçlar
    • Bedensel büyümenin en hızlı olduğu dönem doğum öncesidir, ondan sonra 0-2 yaş.
    • Cinsel gelişim ile beyin gelişimi ters orantılıdır.
• Birincil cinsiyet özellikleri
  • Erinlik döneminde cinsel organlardaki gelişim, üreme fonksiyonu ile doğrudan ilgili olan birincil cinsiyet özellikleri (erkeklere testisler, kızlarda yumurtalıklar ve rahim)
• İkincil cinsiyet özellikleri
  • Üreme fonksiyonuyla dolaylı olarak ilgili olan (tüylerin gelişimi, erkeklerde ses değişikliği, göğüs ve kalçanın oluşumu)
• Hipotetik düşünce
  • Tümdengelim ve tümevarım da kullanan varsayıma dayalı düşünme.
• Moro davranışı
  • Özellikle yeni doğmuş çocukların ani ses ve hareketlerde kolları ve ayaklarını germesi, ardından bedenini sıkılaştırması ve ağlaması
• Tonik boyun
  • Çocuklar 4 aylıkken sırt üstü yatırıldıklarında, kafasını döndürdüğü yöndeki kolu ve bacağı gerginleşirken, tersi taraftaki kol ve bacakları dirsek ve dizden kıvrılır.

BİLİŞSEL (ZİHİNSEL-KOGNİTİF) GELİŞİM

• Bilişsel gelişimin temel kavramları
  • Şema: zihinde oluşturulan algı çerçevesi
  • Uzlaşma (Uyum, Adaptasyon)
    • Özümleme (Asimilasyon)
      • Çocuğun olayı daha önce kaydettiklerine göre değerlendirmesi. Bebeğin daha önce doktorda gördüğünden dolayı beyaz kıyafetli kişi görünce tırsması
      • Kâğıtlara şekiller çizen 5 yaşındaki çocuğun evin duvarlarına da şekiller çizmesi.
      • Olumlu yönleri ile tanıdığımız kişiyi iyi niyetli olarak yorumlamak.
    • Uyumsama (Akamodasyon)
      • Mevcut şemanın yeni tecrübelerle güncellenmesi
        • Arı soktuktan sonra arının sinekten farklı olduğunu anlama.
  • Yok sayma
  • Dengeleme
    • Karşılaşılan yeni durumundaki dengesizliğin giderilmesi ve denge sağlanması
• Bilişsel gelişimi etkileyen faktörler
  • Olgunlaşma
  • Yaşantı
  • Kültürel aktarım
  • Örgütleme

• Piaget’in Bilişsel Gelişim Dönemleri
  • • • • • Duyusal motor -> İşlem öncesi -> somut işlemler -> soyut işlemler
          • Piaget’e göre bilişsel gelişim ergenlik döneminde biter.
          • Biyolojik-Felsefik temellere dayanır
          • Büyüsel ve doğaüstü düşünce: çocuğun kendini Süpermen sanması ve balkondan atlaması.

• • Duyusal Motor (Sensori) 0–2
    • Refleksif davranışlardan amaçlı davranışlara geçiş.
    • Nesnelerin sürekliliği kazanılır
    • Taklit
    • Ertelenmiş taklit
    • Döngüsel tepkiler: önceleri tesadüfen yapılan davranışların iradeli olarak yapılması.
    • Alışkanlık kazanma: sonradan çıngırak sesinden heyecanlanma olmaması
    • Ses buluşması: bebeğin yandaki bebek ağladığı için ağlaması
    • İlk deneme yanılma öğrenmeleri başlar.
  • İşlem öncesi 2-7
    • Sembolik düşünme 2-4
      • Sembolik düşünme
        • Sopayı at olarak kullanma
      • Benmerkezci düşünme
      • Kolektif monolog
      • Paralel oyun

    • 

      Kolektif monolog (Herkes kendi kendine konuşuyor)

    • Devresel tepki
      • Yeni öğrendiği şarkıyı sürekli söylemesi
      • 5 aylık bebeğin rastlantıyla ağzına götürdüğü parmağı ağzına götürüp durması.
    • Animizm
      • Canlı-cansız ayırt etmemek.
      • Bulutların ağlaması
    • Sezgisel dönem 4–7
      • Özelden özele akıl yürütme: Süt yoksa kahvaltı yok, varsa var. Note-book, def-ter.
        • Evde yaşayan hayvanlar evcildir o zaman fare de evcildir.
      • Yapaycılık: her şeyin tiyatro sahnesindeki gibi yapaydır.
        • Bulutların arkasından biri su döker ve yağmur olur.
        • Afrika’dan gelip ilk kez kar gören çocuğun “yağmurları kim beyaza boyadı?” demesi.
      • Tek yönlü odaklanma (Odaklama Düşünme)
        • Dağınık dizilmiş şeyler daha fazladır
        • Önce sağa, sonra sağa, sonra tekrar sola yapamazlar
        • Bulutlar hareket ettikleri için canlıdır.
        • Çatal yemek yemek içindir, anten olmaz.
        • Bire mi gidiyorsun? Hayır, 1A’ya gidiyorum.
      • Soru sorma
      • Ahlaki değerlendirme: babası dedi ki “yalan söylemek kötüdür”
      • Korunum yoktur: üç parça az çikolata tek parça çoktan çoktur
      • Kişi sürekliliği kazanma: takım elbise giyen kişinin babası olduğunu anlar
      • Tersine çevirememe: A=B’dir fakat B=A değildir.
        • Okula gittikleri yoldan geri dönemezler
      • Tek özelliğe göre sıralama
  • Somut işlemler dönemi 7–11
    • İlk kez çıkarımlar yapılan dönem.
    • Korunumu kazanma
      • Bükülen tel ile diğeri aynı boydadır.
      • A>B ve B>C iken A>C’dir
    • İşlemler tersine çevrilebilir: Su buz, buz su olabilir.
    • Sıralama ve sınıflama yapabilir
    • Benmerkezcilikten uzaklaşma: sosyalleşme başlar.
    • Odaktan uzaklaşma: tek bir noktadan bütüne de geçebilme
  • Soyut işlemler dönemi 11–18
    • İdeal, fikir, değer oluşur.
    • Tümevarım, tümdengelim
    • Ergen egosantrizmi

• Bruner’in Bilişsel Gelişim Kuramı
  • Eylemsel dönem 0–2
    • Nesneleri dokunularak, ısırarak, vurarak tanır.
    • Nesne o andaki işlevine göre değerlendirilir.
  • İmgesel dönem 3–6
    • Görsel bellek gelişmiştir.
  • Sembolik dönem 6–18
    • Semboller kullanılır, soyut, mecaz, deyim anlaşılır.

• Gagne’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
  • Çocuk dünyaya öğrenmeye hazır olarak gelir
  • Bilgiler işlenerek zihinde kaydedilir.
  • Öğrenme: 1- İşaret öğrenme, 2- Uyarıcı davranış bağını öğrenme, 3- Zincirleme, 4- Sözel bağ kurma, 5- Ayır etmeyi öğrenme, 6- Kavram öğrenme, 7- İlke öğrenme, 8- Problem çözme

• Vygotsky’nin Sosyal/Kültürel Bilişsel Kuramı (Sosyal Oluşturmacılık)
  • Gelişim çevre ile kurulan ilişkiyle gerçekleşir.
  • İşbirlikçi öğrenme: bilmeyen çocuğun yanına bileni oturtmak.
  • Çocuklar sosyal olayları tümevarım ve tümdengelim ile kavramlaştırır.
  • Yakınsak gelişim alanı
    • Gelişim için kişi yetişkin yardımına ihtiyaç duyar. Yardımcılar ebeveyn ve akranlardır.

• DİL GELİŞİMİ
  • Dili oluşturan unsurlar: a- Ses (Fonem) b- Sıra (Morfem) c- Anlam (Semantik) d- Söz Dizimi (Sentaks)
  • Dil gelişimi ile ilgili yaklaşımlar
    • Davranışçı Yaklaşım
      • Çevre tarafından pekiştirilen sesler kullanılmaya devam edilir.
    • Sosyal Öğrenme Yaklaşımı
      • Anne-babanın taklit edilmesi ile olur.
    • Biyolojik Yaklaşım
      • İnsan beyninin bazı bölgeleri dil öğrenmek için vardır. En önemli etken çevredir.
      • Psikolinguistik kuram (Noom Chomsky)
        • Dil gelişimi biyolojik (kalıtsal) ve psikolojik temellere dayalıdır.
    • Piaget’e Göre Dil Gelişim Aşamaları
      • 0-6: Agulama, babıldama, anlamsız sesler
      • 6-12: Ba-ba-ba, ma-ma-ma…
      • 12-18: Morgem (top=top nerede)
      • 18-24: Telegrafik konuşma; “baba geldi”, “abi güldü”
      • 24-60: Kelime hazinesi, kurallı cümleler…
    • Watson’a göre öğrenme, tekrar, pekiştirme ile olur.
    • Vygotsky’ye göre dil gelişiminin temel kaynağı sosyal çevredir. Dil, sanat ve kültürü düzenleme ve geçişini sağlama yoludur.
  • Aşırı kurallaştırma: eve gelen herkese misafir deme, berbere berberci deme…
  • Eksik kurallaştırma: tek örnekle sınırlama. Büyüklerden sadece dedesinin elini öpmesi
  • Dil gelişimini etkileyen faktörler: cinsiyet, çevre, sosyo-ekonomik düzey, oyunlar, duygusal dünya, sosyal ortam, monologlar(kendi kendine konuşmalar).

KİŞİSEL GELİŞİM

• Mizaç: kişiliğin doğuştan gelen yanı
• Karakter: dürüstlük, yalancılık, misafirperverlik vs..
• Benlik: bireyin kendisine ilişkin algısı.
• Özgüven
• Benlik saygısı: kişinin kendini bilmesi, kabul etmesi.
• Kişilik gelişimine dair iki temel yaklaşım vardır
  • Psiko-Analitik Kişilik Kuramı Freud
    • Bilinç Sınıflaması
      • Bilinçlilik üç bölümdür
        • Bilinç: çevre ve kendi hakkındaki farkındalık
        • Bilinç öncesi: biraz düşününce hatırlanabilen
        • Bilinçaltı (Bilinç Dışı): bilinçte olan fakat farkında olunmayan
    • Yapısal Kişilik Kuramı
      • İd (Alt Benlik): doğuştan gelen biyolojik dürtüler
      • Ego (Benlik): gerçekliğe ve mantığa göre hareket eden düzenleyici kısım
      • Süper Ego (Üst Benlik): bir çeşit vicdan, toplumsal değerlere uyarlatan
    • Psikoseksüel Gelişim Dönemleri
      • Oral dönem 0-1
        • Ağız
        • Emme
        • Beslenme ve temel ihtiyaçlar
        • Temel güven duygusunun kazanılma dönemi
          • Annenin elini sıkıca tutma
      • Anal dönem 1-3
        • Dışkı kontrolü
        • Tuvalet eğitimi
        • Davranış denetimi ve özerklik
        • Özgürce seçim yapma
      • Fallik dönem 3-7
        • Cinsel konulara merak
        • Cinsel kimlik oluşumu
        • Karşı cins ebeveyne düşkünlük
        • Kastrasyon (İğdişlik) Korkusu: erkeklerin kızlardan farklı oldukları durumu.
        • Oedipus Karmaşası: erkek anneye bağlı olur, babaya mesafeli
        • Elektra Karmaşası: kızın babaya bağlılığı, anneye mesafeli
      • Latent/Latens (Gizli) Dönem 7-11
        • Cinsel merak sönmesi
        • Bilişsel gelişim
        • Merak ve öğrenme isteği
      • Genital Dönem 12-18
        • Cinsel dürtülerde artış
        • Ebeveynden kopma ve karşı cinsle iletişim
    • Freud’a Göre Ortaya Çıkabilecek Bireysel Durumlar
      • Engellenme ve hayal kırıklığı
        • Kişinin kendisinden kaynaklanan (iç) engellenme: psikolojik, fizyolojik engelleme
        • Kişinin kendisi dışındaki (dış) engeller: nesnel (trafik), toplumsal, gecikme engellemesi(sınav sonucunun açıklanmasının gecikmesi)
        • Engellenme tepkileri: saldırganlık, aşırı bağımlılık, kompleksler, aşırı duyarlık
      • Çatışma
        • Yaklaşma-yaklaşma çatışması: iki iyiden birini tercih ederken
        • Uzaklaşma-uzaklaşma çatışması: iki kötü arasında tercih
        • Yaklaşma-uzaklaşma çatışması: iyi yanında kötü de olması
      • Savunma mekanizmaları
        • Savunma mekanizmaları özellikleri: bilinçsizce, herkes tarafından, problemi çözmez, gerçek olduğundan farklı algılanır.
        • Savunma mekanizmalarının işlevleri: kaygı azalır, çatışmadan uzak kalınır, benlik tehditlerden korunur, ümitsizlik ve güven sarsılmasını azaltır, engelleme etkisini düşürür.
        • Savunma mekanizmaları türleri
          • Bahane bulma (Mantığa bürüme): kedi uzanamadığı ciğere pis der
          • Pollyanna Davranışı: seneye daha iyi çalışırım
          • Yön Değiştirme (Yer Değiştirme): eşeği dövemeyen semeri döver
          • Yansıtma: “ortağım yüzünden iflas ettim”, “herkes çok kıskanç”
          • Bastırma: istenmeyen şeyi unutmak
          • Yâdsıma (İnkâr-Kaçma): kendini başarmış gibi hissetmek, “kesin bir yanlışlık var, yoksa mümkün değil”
          • Karşıt Tepki Geliştirme: çocuk dediğin yaramaz olur zaten
          • Ödünleme (Telafi): dersleri beceremeyince spora yönelmek
          • Yüceltme: yıkma güdülü kişinin patlayıcı uzmanı olması
          • Özdeşim Kurma (Özdeşleşme): benim abim daha yükseğe sıçrar. Babasının iş aletleri ile doktorculuk oynama
          • Gerileme: kendinden küçük olanlar gibi davranma
          • Bedenselleştirme – Organlaştırma: psikolojik sıkıntılarda fizyolojik sorunlar yaşama
          • Çarpıtma: olayı işine geldiği gibi değerlendirme.
          • Saplanma: geçmişteki bir evreye takılıp kalma. Oyuncak bebek kullanan genç kız.
          • Diğerkâmlık (Özgecilik): abartılı adama.
  • Psiko-Sosyal Kişilik Kuramı Erikson
    • Freud daha çok olumsuzluklar ve çatışmalar üzerine durmuşken Erikson normal ve sağlıklı gelişim üzerine durmuştur.
    • Kültürel etkenler ve birey dışındakiler gelişimde etkilidir. Sosyo-toplumsal.
    • Kişilik gelişimi ömür boyu sürer.
    • Epigenetik: gelişimin dönemsel olması
    • Psikososyal gelişim dönemleri
      • Temel Güven & Güvensizlik 0-1
        • Ben, bana verilenim.
      • Özerklik & Korku ve Utanç 1-3
        • Ben, oluşturduğum şeyim
      • Girişimcilik & Suçluluk 3-7
        • Ben, olacağımı hayal ettiğim şeyim.
      • Başarı & Aşağılık – Çalışkanlık & Yetersizlik 7-11
        • Ben öğrendiklerimin tümüyüm.
      • Kimlik Kazanma & Kimlik Kargaşası/Kimlik Bunalımı/Rol Karmaşası 11-17/20
        • Ben Kimim?
          • Başarılı Kimlik: işler yolunda gitmiş.
            • Ben hayatın çarkları arasında yoğruldum, olgunlaşmış olmam bundandır.
          • Erken(İpotekli) Bağlanmış/Engellenmiş Kimlik: Kimliği yakın çevreden direkt edinir.
          • Moratoryum (Gecikmiş/Beklemeli/Askıya Alınmış) Kimlik: boş vermiş, hedefsiz; erken askere gitmek, ilk fırsatta evlenmek…
          • Kargaşalı (Dağınık) Kimlik: Amaçsızlar, ellerinden tutan olacak illa.
      • Yakınlık & Uzaklık 20-40
        • Ben, sevdiklerimizin tümüyüm
      • Üretkenlik & Durgunluk 40-65
        • Ben, ürettiğim şeyim
      • Benlik Bütünlüğü & Umutsuzluk 65+
        • Ben, geride bırakabildiklerimim
• Bağlanma – Özerkleşme (Kopma) – Etholojik Kuram John Bowlby
  • Bağlanma 0-1
    • Ayrılık kaygısı: çocuğun bağlanacağı başka kimse olmaksızın ayrılması
    • Üç türü vardır
      • Güvenli bağlanma
      • Güvensiz/Kaçınan Bağlanma
      • Güvensiz/Çelişkili Bağlanma
  • Özerklik 1+
• Ana Baba Tutumları Ve Kişilik Üzerine Etkileri
  • Otoriter ve baskıcı tutum
  • Aşırı koruyucu ve mücadeleci tutum
  • Eşitlik ve demokratik tutum
  • Dengesiz ve kararsız tutum
  • İzin verici tutum
• Hümanist Yaklaşım Ve Benlik Gelişimi
  • Benlik (Fenomenoloji) Kuramı Rogers
  • İhtiyaçlar Hiyerarşisi Maslow

AHLAK GELİŞİMİ

• Hiyerarşik gelişim basamaklarının oluşumundaki temel etken yaşantıların geçirildiği toplumdur.
• Piaget’in Ahlak gelişim Kuramı
  • Hiyerarşik gelişen bir süreç vardır.
  • Piaget’e Göre Ahlaki Gelişim Dönemleri
    • Dışsal Kurallara Bağlılık (Heteronom) Dönemi, Ahlaki Gerçeklik 0-6
      • Başkalarının yasalarına uyma, otoriteye itaat
      • Kural koyucu yokken kural çiğnenebilir
      • Ödüle kavuşma ve cezadan kaçınma ön plandadır
    • Özerklik (Otonom) Dönemi, Ahlaki Görecelilik 11+
      • Çocuk kendi yasalarına göre hareket eder.
      • Niyet önemlidir
        • “Ameller niyetlere göredir”
      • Evrensel ilkeler benimsenmeye başlar
• Kohlberg’in Ahlaki Gelişim Kuramı
  • Temelinde adalet vardır
  • Gelenek Öncesi Dönem 4-9: davranışlar sonuçlara göre değerlendirilir.
    • 1. Evre: İtaat ve ceza eğilimi / Cezadan kaçma ve boyun eğme eğilimi
      • Eylemler ihtiyaç karşılamaya yöneliktir.
      • Cezalandırmadan kaçınma söz konusudur. Otorite yoksa yasak davranış uygulanır.
    • 2. Evre: Saf çıkarcı eğilim / Araçsal amaç / Pazar ahlakı / Bireyselcilik
      • Tamamen çıkar ilişkisi.
  • Geleneksel Dönem 10-15: Empati
    • 3. Evre: İyi çocuk eğilimi / Bağlılık ve kişiler arası uyum / Akran kanısı ahlakı
      • Grup tarafından kabul edilmeye dayalı memnun etmeye yönelik davranışlar.
    • 4. Evre: Yasa ve düzen eğilimi / Toplumsal sistem ve vicdan
      • Yasalar toplumun iyiliği içindir. (Babanın asker kaçağı oğlunu ihbar etmesi)
  • Gelenek Ötesi Düzey 15+: üst düzey kişilik
    • 5. Evre: Sosyal anlaşmalara ve yasalara uyma eğilimi (Toplumsal sözleşme)
    • Yasalar iyidir ve değişebilir.
      • Bireysel farklılıklar gözetilir ancak çoğunluk önemlidir.
    • 6. Evre: Evrensel ahlak ilkesi
• Carol Gilligan’ın Ahlak Gelişim Kuramı
  • Gilligan, Kohlberg’i aşamalarının kesin ve evrensel olmadığından dolayı eleştirir.
  • Kadınlar ile erkekler arasında ahlaki farklılıklar vardır.
  • Önemli olan bir sonraki evre değil “Ahlak Sevgisi”dir.
  • Bireyler deneyimlerine göre ahlaki gelişim gösterir
  • Çocuklar model üzerinden ahlak edinir
  • Ahlak gelişimi üç evredir
    • Bencillik (Gelenek Öncesi Evre)
    • Sosyal Oluşum (İyilik İçin Kendini Feda Etmek)
    • İlkeli Ahlaksallık (Gelenek Sonrası Evre)
• John Dewey’e Göre Ahlaki Gelişim
  • Ahlaki gelişim sosyal ilişkilerin ürünüdür.
  • Üç evre vardır.
    • 1. Evre: Gelenek Öncesi Evre: biyolojik ve sosyal güdüler
    • 2. Evre: Geleneksel Düzey: içinde bulunulan grubun etkisindeki evre.
    • 3. Evre: Özerk Düzey: kendi akıl yürütmesi ile

Paylaş

[Yukarıdaki notlar ve ankakedisi.com'daki KPSS'ye dair özetler ankakedisi tarafından Yargı Yayınevi, FEM Dersanesi Yayınları, İhtiyaç Yayıncılık, Dinamik Akademi, Form-Mat Yayınları ve Körfez (Dersaneleri) Yayınları'na ait bazı kitaplardan süzülerek derlenmek suretiyle hazırlanmıştır. Şifresiz/üyeliksiz/ücretsiz(free) yayınlanma nedeni bu tip, zaman kaybettirip derli toplu bilgi sunmayan internet sitelerine alternatif oluşturmaktır. Ufak tefek yanlışlıkları -varsa- lütfen bildiriniz.]