Gelişim Psikolojisi


  • 1879 yılında Wilhelm Wundt’ın deneysel psikoloji laboratuarı kurması ile psikoloji ayrı bir bilim olarak başladı.
  • Psikoloji deney ve gözleme dayalı olan “davranış bilimi”dir.

 

 

Psikolojide yaklaşımlar

  • Yapısal Yaklaşım (Strüktüralizm) Wilhelm Wundt
    • Amaç bilinç öğelerini birleştirmek ve çözümlemektir.
    • İçe bakış yöntemi: bireyin kendi kendisinin bilincinde olması.
  • İşlevsel Yaklaşım (Fonksiyonalizm) William James, John Dewey
    • Darwin’in evrim kuramından etkilenmişlerdir
    • Psikolojinin konusu insanın çevreye uyumudur.
    • Kullandığı yöntemler “İçe Bakış” ve “Gözlem”dir.
  • Davranışsal Yaklaşım (Bihevyorizm) John Watson, Frederic Skinner, Edward Thorndike, Ivan Pavlov
    • Sadece gözlenebilen davranışsal deneysel yöntemlerle incelenebilir.
    • Uyarıcı-Davranış ilişkisi
    • Davranışlar öğrenme yolu ile öğrenilir.
  • Psikodinamik Yaklaşım (Psikanaliz) Sigmund Freud, Alfred Adler, Carl Jung
    • Davranışlarımızın önemli bir bölümü bilinçaltından kaynaklanır.
    • Bilinçlilik durumu üçe ayrılır
      • Bilinç: Davranışların farkındalık
      • Bilinç öncesi: Rahatsız etmeyen duyguların depolandığı alan
      • Bilinçaltı: Bilinçsiz bir şekilde bastırılan duygular.
    • İki temel güdü; “cinsiyet” ve “saldırganlık”
    • Kişiliğin temel öğeleri
      • İd
      • Süper ego
      • Ego
  • Bütüncül Yaklaşım (Geştalt Psikolojisi) Gestalt, Wertheimer, Koffka, Köhler
    • Bütünü bilmek, parçaları bilmek değildir.
    • Tümdengelim (Bütünden parçaya)

Gestalt

  • Hümanistik Yaklaşım Abraham Maslow, Carl Rogers
    • Her insan farklıdır ve seçimlerde bulunur
    • Davranış ancak davranan kişi tarafından anlaşılabilir
    • “İçe bakış” ve “empati” kullanılır.
  • Bilişsel Yaklaşım Jean Piaget
    • İnsanın zihinsel eylemleri temeldir. İnsan aktif bir sisteme sahiptir.
      • Bireyin kendisine gelen saldırıya tepkisinde birçok parametre vardır.
      • Deney yöntemleri ile Davranışçılara, insana bakışı ile Hümanistlere benzer.
      • Bilişsel gelişimin asıl kaynağı kişisel psikolojik süreçlerdir.
  • Nöro-Biyolojik Yaklaşım Adolf Meyer
    • Davranışların temelinde birçok sebep vardır sinir sistemi de bunlardan biridir.
  • Psikolojinin alt dalları
    • Deneysel psikoloji
      • Uyaranlara verilen tepki ve algılamanın neden sonuç ilişkisi
    • Gelişim psikolojisi
      • Yaşa bağlı olarak meydana gelen davranışları inceler
    • Eğitim ve öğrenme psikolojisi
      • Daha iyi öğrenme ve öğrenme tekniklerini inceler.
    • Sosyal psikoloji
      • Kişinin bulunduğu ortamdan etkilenişini inceler
    • Fizyolojik psikoloji
      • Biyolojik süreçlerin davranışa etkisini inceler.
    • Psikometrik psikoloji
      • Ölçme ve değerlendirmeye dayalı testler, istatistik yöntemlerin psikolojiye uygulanması
    • Klinik psikoloji
      • Davranışlarda ve kişiler arası ilişkilerde görülen aksamalar e bunların giderilmesi
    • Endüstri psikolojisi
      • İş ve idare konuları
    • Danışmanlık psikolojisi
      • Mesleki alan, aile ve eğitim gibi konularda karar alınmasına destek.
  • Gelişim

    • Döllenmeden başlayarak en son aşamasına kadar süren düzenli değişim
    • Gelişimin en hızlı olduğu dönem hamilelik dönemidir.
    • Gelişimi etkileyen faktörler
      • Kalıtım
      • Çevre
      • Kritik dönem (zaman)
        • 7-11 yaşta somut düşünme özelliği.
      • Tarihsel zaman
    • Gelişim ilkeleri
      • Kalıtım ve çevre etkileşiminin bir ürünüdür.1
      • Süreklidir, belli aşamalarda gerçekleşir: 0–2 bebeklik, 2-6 ilk çocukluk…
      • Nöbetleşe devam eder: tüm alanlarda aynı hızda değildir.
      • Bir bütündür: bilişsel gelişimi iyi olanın özgüveni de fazla olur…
      • Belli bir sıra izler (Belli eğilimler vardır): baştan ayağa, içten dışa
      • Genelden özele doğrudur: önce kaba motor, sonra ince motor
      • Bireysel ayrılıklar bulunur: zekâ, kişilik, yetenek, ilgi, tutum…
      • Kritik dönemler vardır
  • Değişim: bir durumdan başka duruma geçme
  • Büyüme
    • Niceliksel değişimler
      • 1. sınıftaki çocuğun harfleri ayırabilecek beceriye ulaşması.
      • Bir çocuğun boyunun elektrik prizine ulaşacak uzunluğa erişmesi. Ellerin voleybol topu tutabilecek kadar olması.
  • Olgunlaşma
    • Büyüyen organizmanın kendinden beklenen fonksiyonu eda edebilir hâle gelmesi.
      • Zamanla kendiliğinden meydana gelen anatomik ve fizyolojik değişiklik.
      • Öğrenme ürünü değildir.
      • Yazı yazabilecek düzeye erişme, gömlek düğmelerini ilikleyebilme, yürüyebilme, zihinden matematiksel işlem yapabilme.
  • Hazırbulunuşluk: belirli bir faaliyet için gereken önkoşulların sağlanmış olması.
  • Öğrenme: deneyim sonucu oluşan kalıcı değişiklik.
  • GELİŞİM GÖREVLERİ MODELİ Havighurst
    • Belirli özelliklerin öne çıktığı “Gelişim Dönemleri” vardır.
      • Bebeklik Dönemi 0-2
        • Nefes alma, emme, yürüme, tuvalet kontrolü, bireylerle ilişki
      • İlk Çocukluk Dönemi 2-6
        • Konuşma, el-göz uyumu, özbakım, okuma yazmaya hazır olma, cinsiyet kimliği, yetişkinlerle ilişki, sevme-sevilme…
      • Son Çocukluk Dönemi 6-12
        • Mantıklı ve somut düşünme, ahlak, vicdan…
      • Ergenlik Dönemi 12-18
        • Kimlik kazanma çabaları, bağımsızlık, evliliğe hazırlık
      • Genç yetişkinlik 18-25
        • Eş seçme, kariyer…
      • Yetişkinlik
        • Ekonomik yaşam standardı oluşturma
      • Yaşlılık
        • Yaş grubu ile yakınlık kurma
  • Bedensel ve devinimsel gelişim
    • Gelişim dönemi
      • Doğum Öncesi Dönem
      • 0-2 Yaş Dönemi (Bebeklik Dönemi)
      • 2-6 Yaş Dönemi (İlk Çocukluk)
      • 6-12 Yaş Dönemi (Son Çocukluk)
      • 12-18 Yaş Dönemi (Ergenlik)
    • Fiziksel ve psikomotor gelişimle ilgili sonuçlar
      • Bedensel büyümenin en hızlı olduğu dönem doğum öncesidir, ondan sonra 0-2 yaş.
      • Cinsel gelişim ile beyin gelişimi ters orantılıdır.
  • Birincil cinsiyet özellikleri
    • Erinlik döneminde cinsel organlardaki gelişim, üreme fonksiyonu ile doğrudan ilgili olan birincil cinsiyet özellikleri (erkeklere testisler, kızlarda yumurtalıklar ve rahim)
  • İkincil cinsiyet özellikleri
    • Üreme fonksiyonuyla dolaylı olarak ilgili olan (tüylerin gelişimi, erkeklerde ses değişikliği, göğüs ve kalçanın oluşumu)
  • Hipotetik düşünce
    • Tümdengelim ve tümevarım da kullanan varsayıma dayalı düşünme.
  • Moro davranışı
    • Özellikle yeni doğmuş çocukların ani ses ve hareketlerde kolları ve ayaklarını germesi, ardından bedenini sıkılaştırması ve ağlaması
  • Tonik boyun
    • Çocuklar 4 aylıkken sırt üstü yatırıldıklarında, kafasını döndürdüğü yöndeki kolu ve bacağı gerginleşirken, tersi taraftaki kol ve bacakları dirsek ve dizden kıvrılır.

Tonik boyun vaziyetinde bebek

BİLİŞSEL (ZİHİNSEL-KOGNİTİF) GELİŞİM

  • Bilişsel gelişimin temel kavramları
    • Şema: zihinde oluşturulan algı çerçevesi
    • Uzlaşma (Uyum, Adaptasyon)
      • Özümleme (Asimilasyon)
        • Çocuğun olayı daha önce kaydettiklerine göre değerlendirmesi. Bebeğin daha önce doktorda gördüğünden dolayı beyaz kıyafetli kişi görünce tırsması
        • Kâğıtlara şekiller çizen 5 yaşındaki çocuğun evin duvarlarına da şekiller çizmesi.
        • Olumlu yönleri ile tanıdığımız kişiyi iyi niyetli olarak yorumlamak.
      • Uyumsama (Akamodasyon)
        • Mevcut şemanın yeni tecrübelerle güncellenmesi
          • Arı soktuktan sonra arının sinekten farklı olduğunu anlama.
    • Yok sayma
    • Dengeleme
      • Karşılaşılan yeni durumundaki dengesizliğin giderilmesi ve denge sağlanması
  • Bilişsel gelişimi etkileyen faktörler
    • Olgunlaşma
    • Yaşantı
    • Kültürel aktarım
    • Örgütleme
  • Piaget’in Bilişsel Gelişim Dönemleri
            • Duyusal motor -> İşlem öncesi -> somut işlemler -> soyut işlemler
            • Piaget’e göre bilişsel gelişim ergenlik döneminde biter.
            • Biyolojik-Felsefik temellere dayanır
            • Büyüsel ve doğaüstü düşünce: çocuğun kendini Süpermen sanması ve balkondan atlaması.
    • Duyusal Motor (Sensori) 0–2
      • Refleksif davranışlardan amaçlı davranışlara geçiş.
      • Nesnelerin sürekliliği kazanılır
      • Taklit
      • Ertelenmiş taklit
      • Döngüsel tepkiler: önceleri tesadüfen yapılan davranışların iradeli olarak yapılması.
      • Alışkanlık kazanma: sonradan çıngırak sesinden heyecanlanma olmaması
      • Ses buluşması: bebeğin yandaki bebek ağladığı için ağlaması
      • İlk deneme yanılma öğrenmeleri başlar.
    • İşlem öncesi 2-7
      • Sembolik düşünme 2-4
        • Sembolik düşünme
          • Sopayı at olarak kullanma
        • Benmerkezci düşünme
        • Kolektif monolog
        • Paralel oyun
      • Kolektif monolog (Herkes kendi kendine konuşuyor)

      • Devresel tepki
        • Yeni öğrendiği şarkıyı sürekli söylemesi
        • 5 aylık bebeğin rastlantıyla ağzına götürdüğü parmağı ağzına götürüp durması.
      • Animizm
        • Canlı-cansız ayırt etmemek.
        • Bulutların ağlaması
      • Sezgisel dönem 4–7
        • Özelden özele akıl yürütme: Süt yoksa kahvaltı yok, varsa var. Note-book, def-ter.
          • Evde yaşayan hayvanlar evcildir o zaman fare de evcildir.
        • Yapaycılık: her şeyin tiyatro sahnesindeki gibi yapaydır.
          • Bulutların arkasından biri su döker ve yağmur olur.
          • Afrika’dan gelip ilk kez kar gören çocuğun “yağmurları kim beyaza boyadı?” demesi.
        • Tek yönlü odaklanma (Odaklama Düşünme)
          • Dağınık dizilmiş şeyler daha fazladır
          • Önce sağa, sonra sağa, sonra tekrar sola yapamazlar
          • Bulutlar hareket ettikleri için canlıdır.
          • Çatal yemek yemek içindir, anten olmaz.
          • Bire mi gidiyorsun? Hayır, 1A’ya gidiyorum.
        • Soru sorma
        • Ahlaki değerlendirme: babası dedi ki “yalan söylemek kötüdür”
        • Korunum yoktur: üç parça az çikolata tek parça çoktan çoktur
        • Kişi sürekliliği kazanma: takım elbise giyen kişinin babası olduğunu anlar
        • Tersine çevirememe: A=B’dir fakat B=A değildir.
          • Okula gittikleri yoldan geri dönemezler
        • Tek özelliğe göre sıralama
    • Somut işlemler dönemi 7–11
      • İlk kez çıkarımlar yapılan dönem.
      • Korunumu kazanma
        • Bükülen tel ile diğeri aynı boydadır.
        • A>B ve B>C iken A>C’dir
      • İşlemler tersine çevrilebilir: Su buz, buz su olabilir.
      • Sıralama ve sınıflama yapabilir
      • Benmerkezcilikten uzaklaşma: sosyalleşme başlar.
      • Odaktan uzaklaşma: tek bir noktadan bütüne de geçebilme
    • Soyut işlemler dönemi 11–18
      • İdeal, fikir, değer oluşur.
      • Tümevarım, tümdengelim
      • Ergen egosantrizmi
  • Bruner’in Bilişsel Gelişim Kuramı
    • Eylemsel dönem 0–2
      • Nesneleri dokunularak, ısırarak, vurarak tanır.
      • Nesne o andaki işlevine göre değerlendirilir.
    • İmgesel dönem 3–6
      • Görsel bellek gelişmiştir.
    • Sembolik dönem 6–18
      • Semboller kullanılır, soyut, mecaz, deyim anlaşılır.
  • Gagne’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
    • Çocuk dünyaya öğrenmeye hazır olarak gelir
    • Bilgiler işlenerek zihinde kaydedilir.
    • Öğrenme: 1- İşaret öğrenme, 2- Uyarıcı davranış bağını öğrenme, 3- Zincirleme, 4- Sözel bağ kurma, 5- Ayır etmeyi öğrenme, 6- Kavram öğrenme, 7- İlke öğrenme, 8- Problem çözme
  • Vygotsky’nin Sosyal/Kültürel Bilişsel Kuramı (Sosyal Oluşturmacılık)
    • Gelişim çevre ile kurulan ilişkiyle gerçekleşir.
    • İşbirlikçi öğrenme: bilmeyen çocuğun yanına bileni oturtmak.
    • Çocuklar sosyal olayları tümevarım ve tümdengelim ile kavramlaştırır.
    • Yakınsak gelişim alanı
      • Gelişim için kişi yetişkin yardımına ihtiyaç duyar. Yardımcılar ebeveyn ve akranlardır.

Lev Semyonovich Vygotsky (1896-1934)

  • DİL GELİŞİMİ
    • Dili oluşturan unsurlar: a- Ses (Fonem) b- Sıra (Morfem) c- Anlam (Semantik) d- Söz Dizimi (Sentaks)
    • Dil gelişimi ile ilgili yaklaşımlar
      • Davranışçı Yaklaşım
        • Çevre tarafından pekiştirilen sesler kullanılmaya devam edilir.
      • Sosyal Öğrenme Yaklaşımı
        • Anne-babanın taklit edilmesi ile olur.
      • Biyolojik Yaklaşım
        • İnsan beyninin bazı bölgeleri dil öğrenmek için vardır. En önemli etken çevredir.
        • Psikolinguistik kuram (Noom Chomsky)
          • Dil gelişimi biyolojik (kalıtsal) ve psikolojik temellere dayalıdır.
      • Piaget’e Göre Dil Gelişim Aşamaları
        • 0-6: Agulama, babıldama, anlamsız sesler
        • 6-12: Ba-ba-ba, ma-ma-ma…
        • 12-18: Morgem (top=top nerede)
        • 18-24: Telegrafik konuşma; “baba geldi”, “abi güldü”
        • 24-60: Kelime hazinesi, kurallı cümleler…
      • Watson’a göre öğrenme, tekrar, pekiştirme ile olur.
      • Vygotsky’ye göre dil gelişiminin temel kaynağı sosyal çevredir. Dil, sanat ve kültürü düzenleme ve geçişini sağlama yoludur.
    • Aşırı kurallaştırma: eve gelen herkese misafir deme, berbere berberci deme…
    • Eksik kurallaştırma: tek örnekle sınırlama. Büyüklerden sadece dedesinin elini öpmesi
    • Dil gelişimini etkileyen faktörler: cinsiyet, çevre, sosyo-ekonomik düzey, oyunlar, duygusal dünya, sosyal ortam, monologlar(kendi kendine konuşmalar).

KİŞİSEL GELİŞİM

  • Mizaç: kişiliğin doğuştan gelen yanı
  • Karakter: dürüstlük, yalancılık, misafirperverlik vs..
  • Benlik: bireyin kendisine ilişkin algısı.
  • Özgüven
  • Benlik saygısı: kişinin kendini bilmesi, kabul etmesi.
  • Kişilik gelişimine dair iki temel yaklaşım vardır
    • Psiko-Analitik Kişilik Kuramı Freud
      • Bilinç Sınıflaması
        • Bilinçlilik üç bölümdür
          • Bilinç: çevre ve kendi hakkındaki farkındalık
          • Bilinç öncesi: biraz düşününce hatırlanabilen
          • Bilinçaltı (Bilinç Dışı): bilinçte olan fakat farkında olunmayan
      • Yapısal Kişilik Kuramı
        • İd (Alt Benlik): doğuştan gelen biyolojik dürtüler
        • Ego (Benlik): gerçekliğe ve mantığa göre hareket eden düzenleyici kısım
        • Süper Ego (Üst Benlik): bir çeşit vicdan, toplumsal değerlere uyarlatan
      • Psikoseksüel Gelişim Dönemleri
        • Oral dönem 0-1
          • Ağız
          • Emme
          • Beslenme ve temel ihtiyaçlar
          • Temel güven duygusunun kazanılma dönemi
            • Annenin elini sıkıca tutma
        • Anal dönem 1-3
          • Dışkı kontrolü
          • Tuvalet eğitimi
          • Davranış denetimi ve özerklik
          • Özgürce seçim yapma
        • Fallik dönem 3-7
          • Cinsel konulara merak
          • Cinsel kimlik oluşumu
          • Karşı cins ebeveyne düşkünlük
          • Kastrasyon (İğdişlik) Korkusu: erkeklerin kızlardan farklı oldukları durumu.
          • Oedipus Karmaşası: erkek anneye bağlı olur, babaya mesafeli
          • Elektra Karmaşası: kızın babaya bağlılığı, anneye mesafeli
        • Latent/Latens (Gizli) Dönem 7-11
          • Cinsel merak sönmesi
          • Bilişsel gelişim
          • Merak ve öğrenme isteği
        • Genital Dönem 12-18
          • Cinsel dürtülerde artış
          • Ebeveynden kopma ve karşı cinsle iletişim
      • Freud’a Göre Ortaya Çıkabilecek Bireysel Durumlar
        • Engellenme ve hayal kırıklığı
          • Kişinin kendisinden kaynaklanan (iç) engellenme: psikolojik, fizyolojik engelleme
          • Kişinin kendisi dışındaki (dış) engeller: nesnel (trafik), toplumsal, gecikme engellemesi(sınav sonucunun açıklanmasının gecikmesi)
          • Engellenme tepkileri: saldırganlık, aşırı bağımlılık, kompleksler, aşırı duyarlık
        • Çatışma
          • Yaklaşma-yaklaşma çatışması: iki iyiden birini tercih ederken
          • Uzaklaşma-uzaklaşma çatışması: iki kötü arasında tercih
          • Yaklaşma-uzaklaşma çatışması: iyi yanında kötü de olması
        • Savunma mekanizmaları
          • Savunma mekanizmaları özellikleri: bilinçsizce, herkes tarafından, problemi çözmez, gerçek olduğundan farklı algılanır.
          • Savunma mekanizmalarının işlevleri: kaygı azalır, çatışmadan uzak kalınır, benlik tehditlerden korunur, ümitsizlik ve güven sarsılmasını azaltır, engelleme etkisini düşürür.
          • Savunma mekanizmaları türleri
            • Bahane bulma (Mantığa bürüme): kedi uzanamadığı ciğere pis der
            • Pollyanna Davranışı: seneye daha iyi çalışırım
            • Yön Değiştirme (Yer Değiştirme): eşeği dövemeyen semeri döver
            • Yansıtma: “ortağım yüzünden iflas ettim”, “herkes çok kıskanç”
            • Bastırma: istenmeyen şeyi unutmak
            • Yâdsıma (İnkâr-Kaçma): kendini başarmış gibi hissetmek, “kesin bir yanlışlık var, yoksa mümkün değil”
            • Karşıt Tepki Geliştirme: çocuk dediğin yaramaz olur zaten
            • Ödünleme (Telafi): dersleri beceremeyince spora yönelmek
            • Yüceltme: yıkma güdülü kişinin patlayıcı uzmanı olması
            • Özdeşim Kurma (Özdeşleşme): benim abim daha yükseğe sıçrar. Babasının iş aletleri ile doktorculuk oynama
            • Gerileme: kendinden küçük olanlar gibi davranma
            • Bedenselleştirme – Organlaştırma: psikolojik sıkıntılarda fizyolojik sorunlar yaşama
            • Çarpıtma: olayı işine geldiği gibi değerlendirme.
            • Saplanma: geçmişteki bir evreye takılıp kalma. Oyuncak bebek kullanan genç kız.
            • Diğerkâmlık (Özgecilik): abartılı adama.
    • Psiko-Sosyal Kişilik Kuramı Erikson
      • Freud daha çok olumsuzluklar ve çatışmalar üzerine durmuşken Erikson normal ve sağlıklı gelişim üzerine durmuştur.
      • Kültürel etkenler ve birey dışındakiler gelişimde etkilidir. Sosyo-toplumsal.
      • Kişilik gelişimi ömür boyu sürer.
      • Epigenetik: gelişimin dönemsel olması
      • Psikososyal gelişim dönemleri
        • Temel Güven & Güvensizlik 0-1
          • Ben, bana verilenim.
        • Özerklik & Korku ve Utanç 1-3
          • Ben, oluşturduğum şeyim
        • Girişimcilik & Suçluluk 3-7
          • Ben, olacağımı hayal ettiğim şeyim.
        • Başarı & Aşağılık – Çalışkanlık & Yetersizlik 7-11
          • Ben öğrendiklerimin tümüyüm.
        • Kimlik Kazanma & Kimlik Kargaşası/Kimlik Bunalımı/Rol Karmaşası 11-17/20
          • Ben Kimim?
            • Başarılı Kimlik: işler yolunda gitmiş.
              • Ben hayatın çarkları arasında yoğruldum, olgunlaşmış olmam bundandır.
            • Erken(İpotekli) Bağlanmış/Engellenmiş Kimlik: Kimliği yakın çevreden direkt edinir.
            • Moratoryum (Gecikmiş/Beklemeli/Askıya Alınmış) Kimlik: boş vermiş, hedefsiz; erken askere gitmek, ilk fırsatta evlenmek…
            • Kargaşalı (Dağınık) Kimlik: Amaçsızlar, ellerinden tutan olacak illa.
        • Yakınlık & Uzaklık 20-40
          • Ben, sevdiklerimizin tümüyüm
        • Üretkenlik & Durgunluk 40-65
          • Ben, ürettiğim şeyim
        • Benlik Bütünlüğü & Umutsuzluk 65+
          • Ben, geride bırakabildiklerimim
  • Bağlanma – Özerkleşme (Kopma) – Etholojik Kuram John Bowlby
    • Bağlanma 0-1
      • Ayrılık kaygısı: çocuğun bağlanacağı başka kimse olmaksızın ayrılması
      • Üç türü vardır
        • Güvenli bağlanma
        • Güvensiz/Kaçınan Bağlanma
        • Güvensiz/Çelişkili Bağlanma
    • Özerklik 1+
  • Ana Baba Tutumları Ve Kişilik Üzerine Etkileri
    • Otoriter ve baskıcı tutum
    • Aşırı koruyucu ve mücadeleci tutum
    • Eşitlik ve demokratik tutum
    • Dengesiz ve kararsız tutum
    • İzin verici tutum
  • Hümanist Yaklaşım Ve Benlik Gelişimi
    • Benlik (Fenomenoloji) Kuramı Rogers
    • İhtiyaçlar Hiyerarşisi Maslow

AHLAK GELİŞİMİ

  • Hiyerarşik gelişim basamaklarının oluşumundaki temel etken yaşantıların geçirildiği toplumdur.
  • Piaget’in Ahlak gelişim Kuramı
    • Hiyerarşik gelişen bir süreç vardır.
    • Piaget’e Göre Ahlaki Gelişim Dönemleri
      • Dışsal Kurallara Bağlılık (Heteronom) Dönemi, Ahlaki Gerçeklik 0-6
        • Başkalarının yasalarına uyma, otoriteye itaat
        • Kural koyucu yokken kural çiğnenebilir
        • Ödüle kavuşma ve cezadan kaçınma ön plandadır
      • Özerklik (Otonom) Dönemi, Ahlaki Görecelilik 11+
        • Çocuk kendi yasalarına göre hareket eder.
        • Niyet önemlidir
          • “Ameller niyetlere göredir”
        • Evrensel ilkeler benimsenmeye başlar
  • Kohlberg’in Ahlaki Gelişim Kuramı
    • Temelinde adalet vardır
    • Gelenek Öncesi Dönem 4-9: davranışlar sonuçlara göre değerlendirilir.
      • 1. Evre: İtaat ve ceza eğilimi / Cezadan kaçma ve boyun eğme eğilimi
        • Eylemler ihtiyaç karşılamaya yöneliktir.
        • Cezalandırmadan kaçınma söz konusudur. Otorite yoksa yasak davranış uygulanır.
      • 2. Evre: Saf çıkarcı eğilim / Araçsal amaç / Pazar ahlakı / Bireyselcilik
        • Tamamen çıkar ilişkisi.
    • Geleneksel Dönem 10-15: Empati
      • 3. Evre: İyi çocuk eğilimi / Bağlılık ve kişiler arası uyum / Akran kanısı ahlakı
        • Grup tarafından kabul edilmeye dayalı memnun etmeye yönelik davranışlar.
      • 4. Evre: Yasa ve düzen eğilimi / Toplumsal sistem ve vicdan
        • Yasalar toplumun iyiliği içindir. (Babanın asker kaçağı oğlunu ihbar etmesi)
    • Gelenek Ötesi Düzey 15+: üst düzey kişilik
      • 5. Evre: Sosyal anlaşmalara ve yasalara uyma eğilimi (Toplumsal sözleşme)
      • Yasalar iyidir ve değişebilir.
        • Bireysel farklılıklar gözetilir ancak çoğunluk önemlidir.
      • 6. Evre: Evrensel ahlak ilkesi
  • Carol Gilligan’ın Ahlak Gelişim Kuramı
    • Gilligan, Kohlberg’i aşamalarının kesin ve evrensel olmadığından dolayı eleştirir.
    • Kadınlar ile erkekler arasında ahlaki farklılıklar vardır.
    • Önemli olan bir sonraki evre değil “Ahlak Sevgisi”dir.
    • Bireyler deneyimlerine göre ahlaki gelişim gösterir
    • Çocuklar model üzerinden ahlak edinir
    • Ahlak gelişimi üç evredir
      • Bencillik (Gelenek Öncesi Evre)
      • Sosyal Oluşum (İyilik İçin Kendini Feda Etmek)
      • İlkeli Ahlaksallık (Gelenek Sonrası Evre)
  • John Dewey’e Göre Ahlaki Gelişim
    • Ahlaki gelişim sosyal ilişkilerin ürünüdür.
    • Üç evre vardır.
      • 1. Evre: Gelenek Öncesi Evre: biyolojik ve sosyal güdüler
      • 2. Evre: Geleneksel Düzey: içinde bulunulan grubun etkisindeki evre.
      • 3. Evre: Özerk Düzey: kendi akıl yürütmesi ile
Paylaş
[Yukarıdaki notlar ve ankakedisi.com'daki KPSS'ye dair özetler ankakedisi tarafından Yargı Yayınevi, FEM Dersanesi Yayınları, İhtiyaç Yayıncılık, Dinamik Akademi, Form-Mat Yayınları ve Körfez (Dersaneleri) Yayınları'na ait bazı kitaplardan süzülerek derlenmek suretiyle hazırlanmıştır. Şifresiz/üyeliksiz/ücretsiz(free) yayınlanma nedeni bu tip, zaman kaybettirip derli toplu bilgi sunmayan internet sitelerine alternatif oluşturmaktır. Ufak tefek yanlışlıkları -varsa- lütfen bildiriniz.]

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Sayfalar

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

Diğer 55 takipçiye katılın

%d blogcu bunu beğendi: