Tarih 4/4

2. TBMM DÖNEMİ

1921 Anayasasının hükümetin kurulmasına ilişkin maddesi kabine bunalımına neden olmuştur.

• 11 Ağustos 1923: 2. TBMM (İnkılâp Meclisi) [11 Ağustos 1923 – 23 Ekim 1927]
• 9 Eylül 1923; Cumhuriyet Halk Fırkası kuruldu
• 13 Ekim 1923; Ankara’nın başkent yapılması
• 29 Ekim 1923; Cumhuriyetin ilanı.
• 1924; Haliç Konferansı
• 3 Mart 1924; Halifeliğin Kaldırılması
  • Şer’iye ve Evkaf Vekâleti kaldırıldı
    • Kapanma nedenlerinden biri laikliktir.
  • Tevhidi Tedrisat Kanunu
    • Medreseler kapatılmıştır.

• 20 Nisan 1924; 1924 Anayasası 1924-1961
• 26 Ağustos 1924; İlk özel banka (İş Bankası) kuruldu
• 17 Kasım 1924; Terakki Perver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924 – 5 Haziran 1925)
• 1925; Locarno Antlaşması. Almanya, Fransa, Belçika, İngiltere, İtalya
  • 1. Dünya Savaşı sonrası Batı Avrupa’da barışı korumak amacıyla kurulmuştur.
• 13 Şubat 1925; Şeyh Said İsyanı
• 17 Şubat 1925; Aşar Vergisi’nin kaldırılması
  • Aşar Vergisi
    • Müslümanlardan alınırdı
    • Her bölgeden farklı oranda
    • Elde edilen ürün üzerinden
  • Ayrıca Doğu Anadolu’da muhtaç çiftçilere toprak dağıtımına dair kanun kabul edilmiştir.
    • Cizye: Gayr-i Müslimlerden

• 4 Mart 1925; Takrir-i Sükûn Kanunu (4 Mart 1925 – 4 Mart 1929)
  • İrtica ve hükümet düzenini bozmaya yönelik çabalara karşı çıkarılmıştır.
  • Terakkiperver Cumhuriyet Partisi’nin kapatılma nedenidir.
• 25 Kasım 1925; Şapka Kanunu çıkarıldı
• 30 Kasım 1925; Tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı
• 26 Aralık 1925; Miladi takvime geçildi.
• 1925; Pehlevi hanedanı İran Devleti’ni kurdu.
• 1926; Maarif Teşkilatı Kanunu
• 17 Şubat 1926; Medeni Kanun kabul edildi.
  • Patrikhane ve konsoloslukların mahkeme kurma yetkileri sona erdi.
  • Hukuk alanında birlik sağlandı
  • İçişlerimize müdahale önlendi
• 2 Mart 1926; Maarif teşkilatı hakkında kanun kabul edildi.
• 5 Haziran 1926; Ankara Antlaşması
  • Irak sınırı ve Musul meselesi çözülmüştür.
• 16 Haziran 1926; İzmir Suikastı
  • Kişisel nedenler ön plandadır
• 1 Temmuz 1926; Kabotaj kanunun kabulü
  • Lozan Antlaşması ile başlayan Boğazlar Meselesinde final noktası
  • Denizler, göller ve nehirlerle ilgilidir.

• 28 Mayıs 1927; Teşvik-i sanayi kanunu çıktı
• 1928; Kellog Paktı
• 1928; Hukuk alanında düzenlemeler
• 10 Nisan 1928; “Türkiye Cumhuriyeti’nin resmi dini İslam’dır” ibaresi anayasadan kaldırıldı.
• 1 Kasım 1928; Latin harflerinin kabulü
• 24 Kasım 1928; Atatürk ders vererek Başöğretmen sıfatı aldı.
• 1929; Briand-Kellog Paktı
  • Türkiye sonradan üye olmuştur
• 1929; Razgard Olayı
  • Bulgaristan’ın Razgard şehrin deki Türk mezarlarının tahrip edilmesi sonucu çıkan olaylardır
• 1929; Toprak Reformu’nun yapılması
• 3 Nisan 1930; Belediye yasası ile kadınlara seçimlere katılma hakkı verildi.
• 12 Ağustos 1930; Serbest Cumhuriyet Fırkası (12 Ağustos 1930 – 18 Aralık 1930)
  • Ali Fethi Bey kurmuştur
  • Ekonomide liberalizm savunmuştur
  • Muhaliflerin güçlenmesi üzerine kapanmıştır.

• 15 Nisan 1931; Türk Tarih Kurumu kuruldu.
• 1931; Metre ve kilo sistemine geçilmesi
• 19 Şubat 1932; Halkevleri açıldı
• 12 Temmuz 1932; Türk Dil Kurumu kuruldu
• 18 Temmuz 1932; Milletler Cemiyeti’ne üye olunması
  • Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne götürdüğü konular
    • Boğazlar, Musul, Patrikhane
• 1 Şubat 1933; Bursa Olayı
  • Ezanın Türkçe okunmasına karşı düzenlenmiştir.
• 18 Temmuz 1933; Kadınlara muhtar olma hakkı verilmesi
• 22 Nisan 1933; Paris’te borç sözleşmesi imzalandı
• 1934-1939; Planlı ekonomiye geçildi. İlk beş yıllık kalkınma planına geçildi.
  • İkinci beş yıllık kalkınma planı 2. Dünya Savaşı’ndan dolayı uygulanamamıştır
• 9 Şubat 1934; Balkan Antantı
  • 1930′lu yıllarda artan İtalyan faşizmi ve Alman Nazizm’inin Balkanları tehdit etmesi üzerine kuruldu.
  • Dünya barışını koruyamayan Milletler Cemiyeti’ne karşı, Balkan devletleri kendi topraklarını korumayı amaçlamıştı.
  • 9 Şubat 1934′te imzalanan Atina Antlaşması sonunda, Türkiye, Romanya, Yunanistan ve Yugoslavya’nın katılımı ile Balkan Antantı oluşturuldu
  • Bu Antant çeşitli nedenlerden dolayı başarılı olamadı.
• 21 Haziran 1934; Soyadı Kanunu’nun kabulü
• 5 Aralık 1934; Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.
• 1935; Hafta sonu tatilinin Cumartesi ve Pazar’a alınması
• 20 Temmuz 1936; Montrö Boğazlar Sözleşmesi
  • Boğazların yönetiminin Türkiye’ye verilmesi
• 5 Şubat 1937; Laiklik ilkesi anayasaya girdi.

• 8 Temmuz 1937; Sadabad Paktı
  • İtalya’nın Ortadoğu’daki yayılmacı politikası üzerine Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında kuruldu
• 30 Nisan 1939; Hatay’ın Türkiye’ye katılması
• 1939-1945; 2. Dünya Savaşı
  • Türkiye bir süre sonra NATO’ya ve Avrupa Konseyi’ne katıldı.
• 1946; Demokrat Parti
• 1957; Sadabad Paktı, Bağdat Paktı’na dönüştürüldü.

• Atatürk İlkeleri
  • CUMHURİYETÇİLİK
    • Devletin yönetimi, bir sınıfın, zümrenin, grubun elinde değil milletin elindedir.
    • Halkçılık ve milli egemenlik ile doğrudan ilgilidir.
    • Temel ilke seçimdir, çok partili siyasal yaşam öngörür.
    • İlişkili oldukları
      • TBMM’nin açılması
      • Saltanatın kaldırılması
      • 1921 Anayasası
      • Cumhuriyetin ilanı
      • Çok partili hayat (Siyasi partiler)
      • Tek dereceli seçim
      • Ordunun siyasetten ayrılması
      • Kadınlara seçme seçilme hakkı verilmesi
      • Halifeliğin kaldırılması (dolaylı olarak)
  • MİLLİYETÇİLİK
    • Misak-ı Milli ile belirlenen sınırlar içinde temeli Türk olan bir devletin kurulması ile ortaya çıkmıştır. (1907)—Eşitliği savunur.
    • İlişkili oldukları
      • Milli bir Türk devletinin kurulması—TBMM’nin açılması
      • İzmir iktisat kongresi—Kapitülasyonların kaldırılması
      • Kabotaj kanunu—TTK—TDK—Yabancı okulların MEB bağlanması (Tevhid-i Tedrisat Kanunu)
      • Yabancı okullarda Türkçe, Tarih, Coğrafya derslerinin Türk öğretmenler tarafından okutulması.
      • Yabancı işletmelerin satın alınması—Kültürel inkılaplar
      • Anayasalar(Egemenliğin millete verilmesi)—Cumhuriyetin ilanı
      • Saltanatın kaldırılması—Halifeliğin kaldırılması
  • HALKÇILIK
    • Milliyetçilik ve Cumhuriyetçilik ilkelerinin doğrudan sonucudur.
    • Sosyal devlet anlayışını ön görür.
    • İlişkili oldukları
      • Medeni kanunla kadın erkek eşitliği
      • Soyadı Kanunu ile ayrıcalık belirten unvanların kaldırılması. Toplumsal ayrıcalıklar kalkmıştır.
      • Kadınlara seçme seçilme hakkı.
      • Hukuk birliği kanun önünde eşitlik
      • Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması aynı haklara sahip olması
      • Aşar vergisinin kaldırılması. Mesleki dayanışma.
      • Eğitimde fırsat eşitliği
      • Okuma yazma eşitliği.
      • Kılık kıyafet kanunu
  • DEVLETÇİLİK
    • Devletçilik halkçılığın zorunlu bir sonucudur.
    • Atatürk’ün devletçilik anlayışı “karma ekonomi” olarak tanımlanır.
    • Bu ilke Türkiye’yi ilk defa planlı ekonomiye geçirmiştir.
    • Tüm üretim araçlarının devletin elinde toplanmasını ön görmez.( Sosyalist modele uymaz)
    • 1931′den itibaren uygulanmaya başlar. 1923-1929 arası uygulanan liberal politikanın istenen
    • İlişkili oldukları
      • Merkez Bankası—KİT’ler—Sümerbank—MTA—Etibank—Demir Çelik Fabrikası—I. Beş yıllık kalkınma planı—Eğitim sağlık yatırımları—Fabrikalar—Devlet Bankalar
      • Faiz oranlarının ve temel tüketim mallarının fiyatlarının devlet tarafından belirlenmesi
      • Milli iktisat ilkesi ile dışa bağımlılığın azaltılması.
  • LAİKLİK
    • Saltanatın kaldırılması—Halifeliğin kaldırılması—Tevhid-i Tedrisad Kanunu—Seriye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması—Medreselerin kapatılması—
    • Şeriat Mahkemelerinin kapatılması
    • Tekke zaviye türbe ve tarikatların kapatılması—Medeni Kanun
    • 1928′de “Devletin dini İslam’dır” ibaresinin anayasadan çıkarılması.
    • Laiklik ilkesinin anayasaya girmesi
    • Ekonomi, hukuk, eğitim ve sosyal yaşamda dinden kaynaklanan uygulamalara son verilmesi.
  • İNKILÂPÇILIK
    • Bu ilke diğer ilkelerin destekçisidir, onları korur.

Tarih 1/4
Tarih 2/4
Tarih 3/4