Tarih 1/4

1. Dünya Savaşına kadar olan kısma ait ders notları özetinin kronolojik düzenlemesi.

İSLAMİYET’TEN ÖNCEKİ TÜRK TARİHİ

• M.Ö. 4000; Orta Asya’dan Türk göçlerinin başlaması
• M.Ö. 700; İskitler,
  • Türklerin etkin olduğu ilk siyasi topluluk, MÖ 700- MS 200
  • Yöneticilerinden Alp-Er Tunga İranlıların Şehname’sinde geçer adına destan da vardır.
  • M.Ö. 3.yy
    • Asya Hun Devleti, MÖ 3.yy – 216
      • M.Ö. 209, Mete Han tahta geçer, TSK’nın kuruluş tarihi.
        • Metehan onlu sistemi kurmuştur.
  • Tarihte bilinen ilk Türk devleti
  • Oğuz Kağan Destanı
    • Sözlü edebiyat eseridir.
    • En bilinen Türk destanıdır.
• 216; Asya Hun Devleti’nin yıkılışı
• 375; Kavimler Göçü
  • Türk kültürünün Avrupa’ya yayılma nedenidir.
  • 395; Roma İmparatorluğu doğu(Bizans) ve batı olarak ikiye ayrılır.
  • 476; Batı Roma İmparatorluğunun yıkılışı.
• 375; Avrupa Hun Devleti kuruldu, 375-469
• 395; Roma İmparatorluğu doğu(Bizans) ve batı olarak ikiye ayrılır.
• 395-398; Anadolu’ya ilk Türk akınları. – Avrupa hunları tarafından yapıldı
• 4.yy
• 375; Avrupa Hun Devleti kuruldu.
  • Kavimler Göçü’ne neden oldular.
  • 5.yy
    • Sabarlar (Sibirler)
• 434; Margos Antlaşması
  • Avrupa Hun Devleti ile Bizans arasında yapılmıştır
• 469; Avrupa Hun devleti yıkıldı.
• 469; Hunlarla, Ogurların birleşmesi
• 476; Batı Roma İmparatorluğunun yıkılışı.

• İSLAM ÖNCESİ ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİ
  • Yarlığ
    • Hakanların bir konudaki kesin kararları
  • Siyasal egemenliğin kaynağı dindir.
    • Kam: şaman din adamı
  • Yabgu: hakandan sonra gelen yönetici
  • Yenisey Yazıtları: Kırgızlara ait mezar taşı yazıları
  • Manas Destanı
    • UNESCO tarafından 2000’de tanıtıldı
    • Dünyadaki en uzun yazılı destan
    • Kırgızlara ait.
  • Karabalsagun Yazıtları
    • Uygurlara aittir. Mani dini anlayışını yansıtır.
  • Sagu: ağıt
  • Sav: atasözü
  • Toy: ziyafetli meclis
  • Toygun: meclis üyesi
    • Anav: Batı Türkistan’da bir uygarlık
    • Hotan: Doğu Türkistan’da bir şehir
    • Bezelik:
  • Devletin başında han, hakan, kağan bulunur.
  • Devletin temel politikası kurultayda konuşulur.
  • Mezarlara gündelik eşya koyarlardı
  • Boylar halinde yaşarlardı
    • Yıkılan devletin yerine yenisi gelirdi.
    • Boylar arası mücadele olurdu.
  • Kurgan: mezar, türbe
  • Kut anlayışı: hâkimiyetin ilahi temellere dayandırılması
  • Türklerin kullandıkları alfabeler
    • Göktürk
    • Uygur
    • Arap
  • On iki hayvanlı Türk Takvimi
    • İslamiyet öncesi Türklerin bulduğu takvim
  • Türklerin çeşitli dinleri kabul etmesi
    • Orta Asya dışına yapılan göçler
    • Yerleşik hayata geçiş
  • İl
    • Ülke, devlet, yurt

• 6.yy
  • Sabarlar Bizans elindeki Anadolu’ya girdiler.

• 552; Göktürklerin kuruluşu, 552-630
  • İkili teşkilat sistemi kullanmışlardır.
    • İkili teşkilat: devletin iki bölgeye ayrılması ve iki hükümdar
  • İlk kez Türk adını kullanmışlardır.
  • Yazılı eserler bırakmışlardır.
    • Göktürk Kitabeleri(Orhun Anıtları)
      • –ilk Türk alfabesi olan- Orhun alfabesi kullanılmıştır.
      • İlk yazılı milli tarih kaynağı

• 562; Avarlar kuruluş, 562-805
  • Hıristiyan Katolik olarak asimile olmuşlardır
  • 619, Avarlarla Sasaniler’in İstanbul’u ilk kuşatışı
  • 626, Avarlarla Sasaniler’in İstanbul’u ikinci kez kuşatışı

• 7.yy
  • Hazarlar devlet kurdu

• 630; Göktürklerin yıkılışı
• 630: Büyük Bulgar Devleti’nin kuruluşu
• 682; Kutluklar (2. Göktürk Devleti) kuruluşu, 682-744
  • İlk Türk alfabesini kullandılar
  • Orhun anıtlarını diktiler

• 8.yy

• 744; Kutluklar (2. Göktürk Devleti) yıkılışı.
• 744; Uygurlar kuruluş, 744-840
  • Minyatür ve fresk (duvar suluboyası) yapmışlardır
  • Yabancı dinleri benimsemişlerdir.
  • Yerleşik yaşama geçmişlerdir.
    • Duvar resimleri ve mimari eserler buna kanıttır.
  • Moğolların Türkleşmesine neden olmuşlardır.
  • Siyasi alandan çok kültürel alanda adı duyulur

• 751; Talas savaşı, – Uygur hâkimiyetine giren Karluklar Çinlilere karşı Arap tarafında savaştılar
  • Bu savaştan sonra Türklerin Araplaşmama nedeni, geçmişten gelen güçlü bir birikime sahip olmalarıdır.

• TÜRK İSLAM DEVLETLERİ
  • İkta
    • Askerlik hizmeti karşılığında tarımsal vergilerden alınan paydan türeyen gelir.
    • Yönetim ve savunma harcamalarını azaltır
    • Devlet otoritesini güçlü tutar. Asayiş sağlar.
    • İlk kez Büyük Selçuklular tarafından uygulanmıştır
    • Harzemşahlar, Anadolu Selçukluları, Osmanlılar da kullanmıştır
  • Büyük Selçuklular ve Anadolu Selçukluları İran’dan etkilenmiştir.
  • Ribat
    • Eski İslam devletlerinde sınır boylarında gözcülük amacıyla kurulan karakol
  • Cizye
    • Gayr-i Müslimlerden askerlikten muafiyet karşılığı alınır.
  • Haraç
    • Müslüman olmayan üreticiden alınır
  • Öşür
    • Müslüman üreticilerden ürün üzerinden alınır.
  • Türkçeyi saray-ordu dili olarak Gazneliler ve Büyük Selçuklular kullanmıştır.
  • Yusuf Has Hacip, Kaşgarlı Mahmut, Edip Ahmet, Ahmet Yesevi, Firdevsi, Ömer Hayyam, Nizamül’Mülk, Farabi, İbni Sina, Harezmî, El Biruni, Gazali, Uluğ Bey
  • Ülke hanedanın ortak malıdır.
  • Hacip
    • Devlet adamlarının hükümdarlarla görüşmesini sağlayan kişi
  • Divan-ı Lügat-it Türk (1072-1074)
    • Kaşgarlı Mahmut
    • Türk dilinin de Arapça kadar zengin ve üstün bir dil olduğunu göstermek amacıyla yazılmıştır
• 

  Kaşgarlı Mahmud’un Divan-ı Lügat-it Türk'te Geçen Dünya Haritası

  • Divan-ı Mezalim
    • Hükümdarın haftada bir gün halkın şikâyetlerini dinlediği divan
  • Cengizname
    • Ortaasya’da yaşayan Türk boyları arasında XIII. yüzyılda doğup gelişmiştir.
    • Türklerin tarihi, coğrafyası, destan ve efsanelerinden bahseder.
  • Emir-i Dad
    • İç güvenlik ve çiğnenen yasalarla ilgili davalara bakar.
    • Taşradaki destekçisi naipler ve inzibatlardır.
  • Hükümdarlar vergi koyar, vergi oranını da belirleyebilirdi.

• 9.yy
  • Peçenekler kuruldu
  • Harezmi, Kitab’ül Cebir Ve’l Mukabele (780-850)
  • İbn-i Türk
  • Yusuf Has Hacib
  • Kaşgarlı Mahmut

• 805; Avarlar yıkılış
• 840; Uygurlar yıkılış, Kırgızlar tarafından
• 840; Kırgızların bağımsızlığı
• 840; Karahanlılar kuruldu, 840-1212
  • Türk-İslam sentezini başlattılar
  • Burslu öğrencilik sistemini başlattılar
• 868; Tolunoğulları kuruldu, 868-905,
• 10. yy
  • İtil Bulgarlarının İslamiyet’i kabulü
  • Macaristan’ın kuruluşu
  • Kıpçaklar Doğu Avrupa’ya yerleşti.
  • Farabi, El Medinetül Fazıla (870-950)
• 905; Tolunoğulları yıkıldı, – Abbasiler yıktı
• 913; İstanbul’u kuşatan Bulgar Hanı Simeon’a papa tarafından çar unvanı verilmesi
• 935; Ihşidiler kuruldu, 935-969
• 956: Hazarların yıkılışı.
• 963; Gazneliler kuruldu 969-1187
  • Sultan unvanını ilk kullanan Türkler.
• 969; Ihşidiler yıkıldı, Fatimiler yıktı

• 11.yy
  • Bulgarlar Bizans hâkimiyetinde
  • Oğuzlar, Selçuklu Devleti’ni kurdu.
  • Selçuklu veziri Nizamülmülk Siyasetname’yi yazdı
  • Gazali, İhya-yı Ulumiddin (1058-1111)
  • Biruni
  • İbn-i Sina, El Kanun fi’t-Tıp (980-1037)
• 1015-1021; Çağrı Bey Anadolu’ya keşif seferi düzenledi.
• 1040; Dandanakan Savaşı, – Gazneliler zayıfladı,

• 1040; Büyük Selçuklularkuruldu 1040-1157
  • Hicri ve Celali takvimi kullanmışlardır
  • İsfahan’da Mescid-i Cuma’yı yapmışlardır
  • Resmi yazışmaları tuğrai düzenlerdi
  • Şer’i hukuktan Kadı ve Kadil Kudad (Baş Kadı) sorumludur.
  • Dini bakımdan Abbasi halifeliğine bağlıydılar
  • Nizamiye medreselerini inşa ettiler
  • Caca Bey Medresesi: Rasathane olarak Kırşehir’de kurulmuş medrese.
  • Ömer Hayyam.
  • En geniş alanlara sahip Türk-İslam devletidir.
    • Türk kültürünün Anadolu’da yayılmasında öncüdürler.
  • İstihbarat çalışmalarını berid teşkilatı ile yaparlardı.
  • Kurumların oluşmasında Abbasilerin ve Gaznelilerin etkisi olmuştur.
  • Atabeylik sistemini başlatmışlardır
    • Eyaletlerde meliklerin yanında görevdedirler
    • Eğitim işlerinden sorumludurlar
• 1042; Karahanlılar doğu ve batı olarak ayrıldı.
• 1048; Pasinler Savaşı, Selçuklular Bizanslıları yendi,
• 1071; Malazgirt Savaşı,
  • Peçenekler, Bizans ordusundan, Selçuklu ordusuna geçtiler.
• 1072; Saltuklular Doğu Anadolu’da kuruldu 1072-1202
• 1077; Türkiye Selçuklu Devleti kuruldu 1077-1308

• İlk paralarını 1. Mesud zamanında basmışlardır.
• İstifa divanı
  • Devletin mali işlerini yürütür.
  • Başkanı Müstevfidir.
• Gelir kaynakları
  • Gümrük vergileri
  • Cizye vergileri
  • Pazar vergileri
  • Bağlı yönetimlerden alınan vergiler.
• Mimari eserleri
  • 2. Kılıçaslan Kümbeti, Honad Hatun Külliyesi, Kubadabad Sarayı, Alay Han…
• Ticaret gelişmiştir. Birçok kervansaray ticareti canlı tutmuştur.
• Askerlik alanında diğer Türk Devletleri’nden farklıdırlar
• İkta
  • Ordu ve devlet memurlarına hizmetleri karşılığı verilen topraklardır.
  • Üretimde sürekliliği sağlamıştır.
• Hükümdar bulunmadığı zaman işlere naib bakardır.
• 1. Alâeddin Keykubat döneminde bilim ve fikir dünyası gelişmiştir.
  • Mevlana Celaleddin Rumi
• Külliye
  • Hizmetin merkezileşmesine örnektir.
  • Gevher Nesibe Külliyesi
• Medrese
  • Buruciye Medresesi, Gök Medrese, İnce Minareli Medrese, Karatay Medresesi, Sırçalı Medrese
• Şifahane
  • Keykavus Şifahanesi
• Süsleme sanatında geometrik şekiller, bitki, hayvan ve insan figürleri kullanılmıştır

• 

  Anadolu (Türkiye) Selçuklu Devleti 1077-1308

• 1080; Kıpçaklar, Kuzey Anadolu’ya yerleşti.
• 1080; Mengücekler kuruldu 1080-1228
• 1080; Danişmentler kuruldu 1080-1178
• 1081; Çaka Beyliği kuruldu 1081-1093 –İzmir’de,
• 1086; Ayn-ı Seylem Savaşı.
  • Türkiye Selçuklu lideri Süleyman Şah, Suriye Selçuklularına yenilerek öldü ve fetret devri başladı.
    • 1082-1096; Türkiye Selçukluları için fetret devri.
• 1093; Çaka Beyliği kuruldu 1081-1093 – Bizanslıların eline geçti
• 1096-1099; 1. Haçlı Seferleri
  • Etkisi Hıttin Savaşıile sona erdi.
    • Haçlı seferleri sonrası burjuva sınıfı güçlenmiştir.
    • Ortaçağda Avrupa ile İslam dünyası arasında ticari faaliyetleri artırmıştır.
    • Kudüs Haçlıların eline geçti
    • Ortadoğu toprakları tahrip edildi.
    • Türkiye Selçuklu Devleti’nin başkenti İznik’ten Konya’ya taşındı.
    • Anadolu’da uzun süren savaşlar oldu.
    • Nedenleri
      • Kutsal yerleri ele geçirme
      • Türklerin Bizans’ı tehdit etmesi
        • Bizans’ın Avrupa’dan yardım istemesi
        • Doğunun zenginliklerine ulaşma isteği.
• 1097; Harzemşahlar kuruldu 1097-1231
• 12.yy
  • Karluklar, Karahitayların ve Moğolların hâkimiyetine girdi.
  • Edip Ahmet Yükneki,
    • Atabetü’l Hakayık (Uygur Alfabesi ile yazılmış ahlak kitabı) yazdı
  • Hoca Ahmet Yesevi Divan-ı Hikmet’i yazdı
  • Ömer Hayyam, Celali takvimi, rubailer (…-1123)
• 1102; Artuklular kuruldu 1102-1409
• 1107; Türkiye Selçuklu Devleti lideri 1. Kılıçaslan, Büyük Selçuklu devleti komutanı Emir Çavlı ile yaptığı savaşta yenildi ve boğuldu. 2. Fetret devri başladı.
• 1107-1116; Türkiye Selçuklu Devleti’nin 2. Fetret Devri.
• 1118; Sultan Sencer Selçukluların başına geçti, -Selçukluların eski itibarı geri geldi.
• 1141; Katvan Savaşı, – Selçuklular Karahitaylara yenildi ve yıkılış başladı
• 1147-1149; 2. Haçlı Seferi
• 1153; Sencer, Oğuzlara yaptığı seferde esir düştü.
• 1157; Sencer’in ölümü ile Büyük Selçuklular yıkıldı.
• 1174; Eyyubiler kuruldu.
• 1176; MiryokefalonSavaşı.
  • 2.Kılıçaslan Bizansı yendi ve Anadolu Türk yurdu oldu.
• 1178; Danişmentler yıkıldı 1080-1178, -Türkiye Selçukluları yıktı.
• 1187; Gazneliler yıkıldı
• 1187; Hıttin Savaşı,
  • Eyyubiler Haçlıları yenerek Kudüs, Urfa ve Antakya’yı aldı.
• 1189-1192; 3. Haçlı Seferleri. –Selahattin Eyyubi kazandı
• 1196; Cengiz Han, Moğol Devleti’ni kurdu
• 13.yy
  • Moğol istilası
  • Kıpçaklar Moğol hâkimiyetine girerek Altınorda Devleti’nin temelini oluşturdu.
  • Başkırtlar Altınorda Devleti’ne bağlanarak İslamiyet’i kabul ettiler
• 1202; Saltuklular Türkiye Selçukluları tarafından yıkıldı 1072-1202
• 1204; 4. Haçlı Seferleri
• 1207; Kırgızlar, Moğol hâkimiyetine girdi.
• 1211; Doğu Karahanlılar yıkıldı, – Karahıtaylar yıktı
• 1212; Batı Karahanlılar yıkıldı, – Harzemşahlar yıktı
• 1215; Manga Charta (Büyük Şart)
• 1216; Cengiz Han Pekin’i teslim aldı.
• 1218; Cengiz Han Harzemşahlar üzerine sefere çıktı. – 450 kişilik heyetin Otrar valisi tarafından öldürülmesi üzerine
• 1227; Cengiz Han öldü
• 1227; Altınorda Devleti kuruldu. 1227-1502
• 1227; Çağataylar, 1227-1369
• 1228; Mengücekler yıkıldı 1080-1228
• 1230; Yassıçimen Savaşı,
  • Selçuklular Harzemşahları yendi
• 1231; Harzemşahlar yıkıldı. –Moğollar yıktı
• 1240; Yunus Emre doğdu. 1240-1320
• 1243; Kösedağ Savaşı.
  • Moğollar Türkiye Selçuklularını yendi,
  • Türkiye Selçukluları yıkılma sürecine girdi.
• 1250; Eyyubiler yıkıldı
• 1250; Memluk Devletikuruldu.1250-1517
  • Türk veraset sistemini kullanmamışlardır.
  • Merkeziyetçi yönetime önem vermişlerdir.
  • Ülkeyi yönetim birimlerine ayırmışlardır.
  • Ordu yönetim üzerinde etkilidir.
• 1256; İlhanlılar kuruldu, 1256-1336
• 1256; Karamanoğullarıkuruldu 1256-1487
  • Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi dil ilan etmiştir.
• 1258; Hülagü Han (İlhanlılar) Abbasilere son verdi.
• 1260; Ayn-ı Calut Savaşı. Memluklular Moğolları yendi.
• 1261; Menteşeoğulları kuruldu. 1261-1424
• 1277; Karamaoğlu Mehmet Bey Türkçe’yi resmi dil ilan etti.
• 1280; Kubilay Hanlığı kuruldu 1280-1368
• 1281; Osman Bey Kayı Boyunun başına geçti.
• 1292; Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) kuruldu. 1292-1461
• 1299; Germiyanoğulları kuruldu. 1299-1429

OSMANLI DEVLETİ’NİN KURULUŞ DÖNEMİ 1299-1453

• 1299; Osmanlı Devleti kuruldu

• • OSMANLI UYGARLIĞI
    • İltizam
      • Bir hizmetin önceden karşılaştırılan orantılı bir bedel karşılığı özel kişilerce yürütülmesi
    • Arpalık
      • Yüksek rütbeli memurlara gelir kaynağı olarak tahsis edilen köyler, mezraalar, vs.
    • Mukataa: geliri doğrudan Osmanlı hazinesine aktarılan bir arazi
    • Enderun
      • Devlete üst düzey yönetici yetiştiren okul
      • Öğrenci kaynağı devşirmedir.
      • Eğitim dili Türkçedir.
      • Dört bölümdür.
    • Avarız: Osmanlı Devleti’nin zor durumda olduğu dönemlerde halktan topladığı geçici bir vergi olup daha sonraki dönemlerde sürekli hale getirilmiştir
    • Nişancı
      • Ferman hazırlar, tuğra çeker, dışişlerini yürütür, toprak kayıtlarını yapar, örfi kanunları hazırlardı
      • Yerini sonraları Reisü’l Küttab’a bırakmıştır.
      • Kalemiye sınıfının reisidir.
    • 19.yy sonlarında ekonominin çökmesinin en büyük nedenlerinden birisi yabancı sermaye baskısıdır.
    • Seyfiye: Askerlik ve yönetim sınıfıdır. Vergiden muaftırlar.
      • Vezirler, sadrazam, sancakbeyi, beylerbeyi…
    • Vezir-i Azam: padişahın mutlak vekilidir ve padişahın tuğrasının olduğu mührü taşır. Büyük devlet memurlarını atar, orduya komuta eder.
    • Çiftbozan: toprağını boş bırakan köylüden alınan vergi.
    • Eyalet:
      • Salyaneli: Mısır, Bağdat, Yemen, Cezayir gibi uzak eyaletler.
      • Salyanesiz: Beylerbeyi yönetimindeki tımar sistemi uygulanan eyaletlerdir.
      • İmtiyazlı: yıllık vergi veren iç işlerinde serbest bey, han, şerif, voyvoda tarafından yönetilen Erdek, Eflak, Boğdan, Kırım, Hicaz gibi eyaletler.
    • Osmanlı Askeri Ocağı
      • Kapıkulu ocağı
        • Kapıkulu piyadeleri: Acemi Ocağı, Yeniçeri Ocağı, Cebeci Ocağı, Topçu Ocağı, Top Arabacılar Ocağı, Humbaracı Ocağı…
        • Kapıkulu sipahileri
      • Eyalet askerleri: Tımarlı sipahiler…
      • Akıncılar
      • Donanma-yı Hümayun
      • Mehteran takımı
    • Osmanlı’nın İslam dünyasında ilk olan uygulamaları
      • Kanun-i Esasi
      • Mecelle
      • Meclis-i Mebusan
    • Müşrif: vakıf malı muhafaza eden kimse

• 14.yy
  • Bulgarlar Osmanlı hâkimiyetine girer
  • Altınorda Devleti’nin parlak yılları

• 1300; Hamitoğulları kuruldu. 1300-1423
• 1301; Koyunhisar (Befeon) Savaşı
• 1304; Karesioğulları kuruldu 1304-1360
• 1308; Türkiye Selçuklu Devleti yıkıldı 1077-1308
• 1308; Aydınoğulları kuruldu. 1308-1426
• 1313; Saruhanoğulları kuruldu 1313-1410
• 1329; Osmanlılar ile Bizans arasında Maltepe’de (Palekanon) savaş.
• 1331; İlk Osmanlı medresesi açıldı.
• 1335; Eretna Devleti kuruldu 1335-1381
• 1336; İlhanlılar yıkıldı
• 1337; Yüzyıl Savaşları başladı 1337-1453
• 1337; Dulkadiroğulları kuruldu 1337-1515
• 1345; Karesioğulları Osmanlı Devleti’ne katıldı. –Karesioğulları donanması Osmanlı’ya geçti
• 1346; Kresy Savaşı. İngilizler ilk kez top kullandı
• 1353; Ramazanoğulları kuruldu 1353-1608
• 1353; Orhan Bey Çinpe Kalesi’ni aldı.
• 1360; Karesioğulları yıkıldı 1304-1360 – Osmanlı Devletine katıldılar
• 1363; Sazlıdere Savaşı. 1. Murat Edirne’yi Bulgarlardan aldı.
• 1364; Sırpsındığı Savaşı.
• 1365; Edirne başkent oldu
• 1368; Kubilay Hanlığı yıkıldı.
• 1369; Çağataylar yıkıldı
• 1369; Timurlular kuruldu 1369-1507
• 1371; Çirmen Savaşı. Sırplar vergiye bağlandı.
• 1381; Eretna Devleti yıkıldı 1335-1381 – Kadı Burhanettin sultanlığını ilan edip yıktı
• 1381; Kadı Burhanettin Devleti kuruldu. 1381-1398
• 1388; Ploşnik yenilgisi. Osmanlıların Balkanlardaki ilk yenilgisi
• 1389; 1. Kosova Savaşı. Osmanlılar kazandı. 1. Murat şehit oldu. 1. Bayezid (Yıldırım) tahta geçti.
• 1396; Niğbolu Savaşı. Bulgaristan ve Bosna Hersek Osmanlı’ya geçti.
• 1398; Kadı Burhanettin Devleti yıkıldı. 1381-1398. Anadolu Türk birliği sağlandı. (Yıldırım Bayezid)
• 1395; Terek Savaşı, Timur Altınorda Hanı Toktamış’ı yendi.

• 15.yy
  • Memluklular ile Osmanlılar mücadeleye başladı

• 1402; Ankara Savaşı, -Timur Osmanlı padişahı Sultan Yıldırım Bayezid’i yendi.
• 1402-1413; Fetret Devri
• 1409; Artuklular yıkıldı 1102-1409 – Karakoyunlular yıktı
• 1410; Saruhanoğulları yıkıldı 1313-1410.
• 1413; Fetret Devri bitti. 1. Mehmet (Çelebi) tahta geçti.
• 1416; Venedik ile yapılan ilk deniz savaşı kaybedildi.
• 1421; 2. Murat tahta geçti 1421-1451
• 1423; Hamitoğulları yıkıldı. 1300-1423 – Osmanlı Devleti’ne katıldılar
• 1424; Menteşeoğulları yıkıldı. 1261-1424 – Osmanlı Devleti’ne katıldılar
• 1426; Aydınoğulları yıkıldı. 1308-1426 – Osmanlı Devleti’ne katıldılar
• 1429; Germiyanoğulları yıkıldı. 1299-1429 – Osmanlı Devleti’ne katıldılar
• 1444; Edirne-Segedin Antlaşması. Osmanlı Devleti’nin batıda imzaladığı ilk antlaşma.
• 1444; Varna Savaşı.
• 1448; 2. Kosova Savaşı
• 1453; Yüzyıl Savaşları bitti 1337-1453

OSMANLI DEVLETİ’NİN YÜKSELME DÖNEMİ 1453-1579

• Sokullu Mehmet Paşa üç padişaha sadrazamlık yapmıştır.
• Divan-ı Hümayün kuruluş döneminde karar alma organı iken, yükselme döneminden itibaren padişahın toplantılara katılmaması ile danışma kuruluna dönüşmüştür.
• Osmanlı Devleti Akdeniz’de ticari canlı tutabilmek için Fransa ile dostça geçinmiştir.
• Görülen isyanlar
  • Canberdi Gazali İsyanı
  • Şehzade Cem İsyanı
    • Veraset anlayışının etkisi ile çıkmıştır.
  • Ahmet Paşa İsyanı
  • Baba Zünnun İsyanı
  • Kalenderoğlu İsyanı
• Kanunname-i Ali Osman
  • Fatih’in kardeş katline cevaz veren kanun.

• 1453; İstanbul’un Fethi
  • Bizansı engellemek için Trabzon da fethedilmiştir.
  • İstanbul’un Fethi’ne Venediklerin tepki gösterme nedeni Bizans limanlarından faydalanıyor olmaları idi.
  • Fatih’in Ortodoksları himaye altına alması (ayrıca Kanuni’nin kapitülasyonlara müsaade etmesi) nedeni Hıristiyan Birliği oluşmasını engellemektir.

• 1459; Sırbistan’ın Fethi
• 1460; Mora Despotluklarının fethi
• 1461; Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) yıkıldı. 1292-1461 – Osmanlı Devleti’ne katıldılar.
• 1461; Amasra’nın Cenevizlilerden alınması
• 1461; Trabzon Rum İmparatorluğu’nun alınması
• 1462; Eflak’ın fethi
• 1465; Bosna ve Hersek’in fethi
• 1466; Konya ve Karaman’ın,  Karamanoğullarından alınması
• 1463-1479; Osmanlı-Venedik savaşları
• 1473; Otlukbeli Savaşı
• 1476; Boğdan seferi
• 1478; Kırım’ın alınması
  • Kırım’dan alınan cizye oranı diğer yerlere göre daha azdır.
• 1479; Arnavutluk’un fethi.
• 1480; İtalya seferi
• 1481-1495; Cem Sultan olayı
• 1484; Boğdan seferi
• 1487; Karamanoğulları yıkıldı 1256-1487 – Osmanlı Devleti’ne yenildiler
• 1487; Bartelmi Diyaz, Ümit Burnu’nu keşfetti
• 1492; Kristof Kolomb, Orta Amerika’ya ulaştı.
• 1498; Vasko Dö Gama, Ümit Burnu’nu dolaşarak Hindistan’a ulaştı
• 1499-1502; Osmanlı-Venedik savaşları

• 16.yy

• 1502; Altınorda Devleti yıkıldı.
• 1502; Safeviler kuruldu 1502-1736
• 1507; Timurlular yıkıldı
• 1507; Amerika Vespuçi, Amerika kıtasını buldu.
• 1511; Şahkulu ayaklanması
• 1512; Karıştıran savaşı
• 1514; İran seferi ve Çaldıran savaşı
• 1515; Turnadağ Savaşı. Dulkadiroğulları yıkıldı 1337-1515. -1.Selim yıktı
• 1516-1517; Yavuz Sultan Selim Mısır Seferine çıktı
  • Osmanlı bundan ekonomik ve siyasi olarak etkilenmiştir.
  • Baharat Yolu’na hâkim olmak olma amacı vardır.
• 1516; Mercidabık Savaşı
• 1517; Memluklular Yavuz tarafından yıkıldı.
• 1519-1522; Macellan’ın sonunda dünyanın yuvarlaklığı ispatlanan yolculuğu
• 1521; Belgrat’ın Fethi
• 1522; Rodos’un fethi
• 1526; Mohaç Meydan Savaşı
• 1526; Babürlüler kuruldu 1526-1858
• 1529; 1.Viyana kuşatması
• 1532; Almanya seferi
• 1533; İstanbul Antlaşması. Avusturya-Osmanlı arasında
• 1533; Cezayir’in Osmanlı’ya katılması
• 1534; Irakeyn seferi
• 1535; Fransa’ya kapitülasyonlar verildi
• 1538; Preveze deniz savaşı
• 1538-1553; Hint Deniz seferleri
• 1541; Cezayir’e saldıran donanma Hasan Paşa tarafından bozguna uğratıldı
• 1541; Budin beylerbeyliğinin oluşturulması
• 1548; İran Seferi
• 1551; Trablusgarp’ın fethi
• 1552; Ruslar Kazan’ı ele geçirdi
• 1553; İran seferi
• 1555; Amasya Antlaşması, – Safeviler Irak, Doğu Anadolu ve Tebriz’in Osmanlılara ait olduğunu kabul etti.
• 1556; Ruslar Astrahan’ı ele geçirdi
• 1560; Cerbe Deniz savaşı
• 1565; Malta kuşatması
• 1566; Zigetvar seferi
• 1568; Avusturya ile antlaşma. 1533 İstanbul antlaşması yenilenmiştir
• 1568; Sakız Adasının fethi
• 1568; Yemen’in fethi
• 1570; Kıbrıs’ın fethi
• 1571; İnebahtı (Leponto) Deniz Savaşı
• 1574; Tunus’un fethi
• 1574; 2.Selim’in vefatı. 3.Murat tahta geçer
• 1575; Lehistan’ın alınması
• 1575; Lehistan’ın (Polonya) Osmanlı’ya katılması 1575-1587
• 1577; Amasya Antlaşması sonrası oluşan barış döneminin sona ermesi.
• 1577-1590; Ferhatpaşa Antlaşması ile sonlanan savaşlar
• 1578; İlk rasathane açıldı. – 1585’de yıkıldı.
• 1580’ler; Osmanlı parası değer kaybına uğradı
• 1587; Lehistan’ın (Polonya) Osmanlı’dan kopması 1575-1587
• 1590; Ferhatpaşa Antlaşması
• 1593-1606 savaşları
• 1578; Fas’ın Osmanlı himayesine geçmesi
• 1596; Haçova Meydan Savaşı

OSMANLI DEVLETİ’NİN DURAKLAMA DÖNEMİ 1579-1699

• Sebepleri
  • Uzun süren savaşlar
  • Yeni ticaret yollarının bulunması
  • Doğal sınırlara ulaşılması
    • Doğuda ve batıda en geniş sınırlar
  • Tımar sisteminin bozulması
    • Tımar sistemine karşı alınan önlemler
      • İltizam sistemi
      • Kapıkulu askerlerinin sayısının artırılması
      • Taşrada güvenlik için yeni birimler oluşturulması.
  • Cebelü
    • Normal zamanda çiftçi olup tımar sahibinin gözetimi altında toprağı işleyen savaş zamanında da tımarlı sipahi komutası altında savaşa giden Osmanlı köylüsüne verilen ad.
  • Dirlik
    • Memur ve sipahilere verilir.
  • Yurtluk
    • Sınır boyundaki askerlere verilir.
  • Paşmaklık
    • Padişah hanım ve kız çocuklarının.
• Eğitim sistemindeki bozukluklardan biri  “beşik ulemalığı”dır.
• Coğrafi keşiflerden dolayı
  • Halkın alım gücü azaldı
  • Osmanlı parasının değeri düştü
  • Avarız vergileri süreklileştirildi.
  • Vergiler artırıldı
• Islahatlar
  • 17. yy. ıslahatlarının temel amacı devleti eski gücüne kavuşturmaktı.
  • Islahatçılar
    • Köprülü Mehmet Paşa
    • Kuyucu Murat Paşa
    • Genç Osman
    • 4. Murat
• Koçi Bey
  • Islahatlarla ilgili rapor hazırlamıştır
• Tarhuncu Ahmet Paşa
  • Denk bütçe hazırlamıştır
  • Gelir-gider dengesi oluşturma
  • Saray harcamalarını kısma
  • Peşin vergi sistemini yaygınlaştırma
• Köprülü Mehmet Paşa
  • Devlet işlerini yeniden düzenlemiştir.

• Celali İsyanları’nın sonuçları
  • Merkezi otorite zayıflamıştır
  • Tarımsal üretim azalmıştır
  • Köyden kente göç artmıştır
  • Askeri seferlere gereken önem verilmemiştir.
• Askerin yönetimde etkisi artmıştır
  • İsyan eden bazı yeniçeriler askeri güçle bazıları para verilerek susturulmuştur
    • Bu durum benzer isyanlara neden olmuştur
    • Kapıkulu ocaklarının yönetimde etkisi artmıştır.
• Küçük yaşta şehzadeler padişah olmuştur
• Yönetimde çok başlılıklar oluşmuştur.
  • Saray kadınları yönetime karışmaya başlamışlardır.

• Divan-ı Hümayun
  • İlk kez Orhan Bey kurmuştur.
  • Yöneticilerin ataması yapılır
  • Askeri tedbirler alınır
    • Savaşa ve barışa karar verilir.
  • Büyük davalara bakılır
  • Reisülküttap Divan-ı Hümayunun üyesi olmuştur
  • Kazasker
    • Kadı ve müderrisleri atar ve görevden alır.
  • Sadrazam
    • Padişah sefere çıkmadığında orduyu kumanda eder.
    • Divana başkanlık eder
    • Padişah mührü taşır
  • Defterdar
  • Nişancı
  • İlmiye, Seyfiye, Kalemiye
• Topkapı Sarayı’nda şehzadeler için okul açılmıştır.

• 17.yy
  • Başkırtlar Rus egemenliğine geçti.
  • Türgeşlerin kurulması ve yıkılması
  • Babürlüler Safevilerle savaştılar

• 1603-1611 savaşları
• 1606; Zitvatoruk Antlaşması
• 1608; Ramazanoğulları yıkıldı 1353-1608 – 1.Ahmet tarafından Osmanlı’ya katıldı
• 1611; Nasuh Paşa Antlaşması
• 1617-1618 Savaşları
• 1618-1648; Protestanlar ile Katolikler arasında mezhep savaşları
• 1618; 2. Osman 1618-1622
  • Tarhuncu Ahmet ile İlk ıslahat denemesi yapıldı.
• 1618; Serav Antlaşması
• 1621; Hotin Antlaşması
• 1622-1639 Savaşları
• 1623; 4. Murat 1623-1640
• 1639; Kasr-ı Şirin Antlaşması
• 1645-1669; Girit’in fethi.
• 1648; Mezhep savaşlarının bitişi. Vestfelya Antlaşması
• 1662-1664 Savaşları
• 1664;  Vasvar Antlaşması
• 1672; Lehistan seferi
• 1672; Bucaş Antlaşması
  • Son kez topraklara toprak katılan anlaşmadır
  • Batıda en geniş sınırlara ulaşılmıştır
• 1681; Bahçesaray Antlaşması
  • İlk kez Rusya siyasi alanda tanınmıştır
• 1683; 2.Viyana Kuşatması
  • Kuşatmayı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yapmıştır.
  • Haçlı İttifakı oluşmasına neden olmuştur
• 1683-1699; Kutsal ittifak savaşları
• 1695; Malikâneler açıldı ve iltizam sistemi yaygınlaştırıldı
  • İltizam
    • Vergi gelirlerinin müzayede yoluyla belli bir bedel karşılığında şahıslara satılması sistemidir
• 1699; Karlofça Antlaşması, – Macaristan, Avusturya’ya bırakıldı.

OSMANLI DEVLETİ’NİN GERİLEME DÖNEMİ 1699-1792

• Islahatlar
  • Daha çok askeri alanda yapılmıştır
  • Yeniçeriler, ulema ve halk tepki göstermiştir.
    • Batı tarzı olması
      • Çok uluslu olması
      • Toprak kayıplarının artması
      • Yeniçerilerin yönetimde etkin olması
      • Kapitülasyonlar
    • Daha çok kapıkulu askerlerine yönelik olması
    • Yeni ekonomik yükümlülükler getirmesi
• Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi
  • İlk geçici elçi
  • Paris Sefaretnamesi adlı eseri vardır.
• Hendesehane
  • Avrupa tarzı ilk okul.
• Avrupa’dan getirilen uzmanlar
  • Kont de Boneval
  • Baron de Tot

• Dış politikayı padişah belirler
• Padişah
  • Ferman, Berat

• 18.yy
  • Babürlüler İngiliz müdahalelerine maruz kaldı.
  • Avrupa’dan basın ve savunma ile ilgili araçlar alındı.
  • 18.yy ıslahatları
    • Mimari
    • Askeri
    • Teknik

• 1700; İstanbul Antlaşması. –Azak Kalesi Ruslara verilecek..   [1533; İstanbul Antlaşması]
• 1703; Edirne vakası
• 1709; İsveç kralı 12. Şarl Osmanlı’ya sığındı
• 1711; Prut Seferi,
• 1711; Prut antlaşması
• 1715-1718; Osmanlı – Venedik, Avusturya savaşları
• 1718; Pasarofça Antlaşması

• DURAKLAMA VE GERİLEME DÖNEMİ
  • Avrupa’nın üstünlüğünün kabul edildiği ilk alan tekniktir.
  • Duyun-u Umumiye
    • İkinci Abdülhamit zamanında Osmanlı maliyesine el koyan uluslararası örgüt
  • Osmanlı Devleti’ndeki ilk yabancı uzmanlar savunma ve eğitim alanında etkin olmuştur.
  • Koçi Bey, 4.Murat’a “Eğitim ve tımar” sisteminin duraklamaya neden olduğunu bildirir rapor sunmuştur.
  • Teba=Reaya=Halk
  • Ayan: ileri gelenler
  • 1.Ahmet “Ekber ve erşad olanın” padişah olmasını yasal hâle getirmiştir.
  • Avrupa’dan alınan ilk teknik araç matbaadır.
  • Resmi devlet dairelerine asılan ilk devlet adamı 2. Mahmut’tur.
  • Avrupa etkisi ile yapılan bazı uygulamalar
    • Matbaa
    • Nizam-ı Cedit Ordusu
    • Mühendishanenin açılması (Hendesehane)
    • Islahat Fermanının ilanı
  • Avrupa ilk olarak Lale Devri’nde örnek alınmaya başlanmıştır.

• 1718; Lale Devri başladı 1718-1730

• • Avrupa’ya ilk kez elçi gönderilmiştir.
  • Yeniliklere öncülük eden devlet adamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır

• 1718-1730; Lale Devri ıslahatları
• 1722-1746; Osmanlı-İran savaşları
• 1724; İstanbul Antlaşması [1700, 1533; İstanbul Antlaşması]
• 1730; Patrona Halil isyanı. Lale Devri bitti 1718-1730
• 1730; 1. Mahmut dönemi ıslahatları 1730-1754
• 1732; Ahmet Paşa Antlaşması
• 1736; Safeviler yıkıldı.
• 1736; Safevileri deviren Nadir Şah, İran’da Avşarlar dönemini başlattı.
• 1736-1739; Osmanlı – Rus & Avusturya savaşları
• 1739; Belgrad Antlaşması Osmanlı-Avusturya
• 1739; Belgrad Antlaşması Osmanlı-Rusya
• 1740; 1. Mahmut döneminde kapitülasyonlar sürekli hâle getirildi
• 1746; 2. Kasr-ı Şirin (Kerden) Antlaşması.
• 1751; Son devşirme yapıldı
• 1754; 1. Mahmut dönemi ıslahatları 1730-1754
• 1756-1763; Yediyıl Savaşları
• 1757; 3. Mustafa dönemi ıslahatları 1757-1774
• 1763; Yediyıl savaşlarının bitişi ve Paris Antlaşması
• 1768-1774; Osmanlı – Rus savaşları
• 1770; Rusların Çeşme’deki Osmanlı Donanmasını yakması
• 1774; 3. Mustafa dönemi ıslahatları 1757-1774
• 1774; 1. Abdulhamit dönemi ıslahatları 1774-1789
• 1774; Küçük Kaynarca Antlaşması
• 1774; 1. Fledelfiya kongresi
• 1775; Esham Sistemi getirildi.
• 1776; 2. Fledelfiya kongresi. İnsan hakları bildirisi yayınlandı. 13 İngiliz kolonisi, İngiltere’ye karşı birleşti.
• 1779; Aynalıkavak Tenkihnamesi
• 1783; Versay Antlaşması
• 1787; 13 İngiliz kolonisi birleşerek ABD’yi kurdu.
• 1787-1792; Osmanlı – Rus & Avusturya savaşları
• 1789; 1. Abdulhamitdönemi ıslahatları 1774-1789
  • Ulufe alım satımı yasaklanmıştır
• 1789; 3. Selimdönemi ıslahatları 1789- 1807
  • Nizam-ı Cedidkuruldu
    • İlk ıslahat programıdır.
• 1789; Fransız İhtilali
• 1791; Ziştovi Antlaşması

OSMANLI DEVLETİ’NİN DAĞILMA DÖNEMİ 1792-1812

• • Denge politikası
  • Batılı büyük devletlerle görüş birliğinde olma çabası

• 1792; Yaş Antlaşması. – Omsalılar, Kırım’ın Rusların olduğunu kabul etti.
• 1798-1801; Fransa’nın Mısır’ı işgali
• 1798; Osmanlı devleti Lehler için Rusya ile savaştı

• 19.yy
  • 19.yy’da yapılan ıslahatlar idare, hukuk ve eğitim alanlarında yoğunlaşmıştır.
  • Avrupa kanunları Sultan Abdülmecid’den sonra esas alınmaya başlanmıştır.
  • Azınlıklar, boğazlar ve kapitülasyonlar konularında büyük devletlerde çıkar çatışması olmuştur.
  • Şeker Ahmet Paşa, Osmanlı’da ilk resim sergisini açmıştır
  • Mali sistem
    • Duyunu Umumiye
    • Osmanlı Bankası

• 1801; El-Ariş Antlaşması. –Fransızlar Mısır’ı Osmanlı’ya bıraktı
• 1804; Napolyon Bonapart Fransa İmparatoru oldu.
• 1804; Sırp İsyanı – Kara Yorgi önderliğinde
• 1806-1812; Osmanlı-Rus savaşı
• 1807; Tilsit Antlaşması. – Rusya ile Fransa arasında

• 1808; 2. Mahmut1808-1839
  • Tahta çıkışında Alemdar Mustafa Paşa etkili olmuştur.
  • 2. Mahmut döneminde postaneler açıldı,
  • Pasaport kullanılmaya başlandı
  • Nüfus sayımı yapıldı
  • Resmi Gazete yayınlandı.
  • İlköğretim zorunlu oldu
  • Tımar sistemi kaldırıldı
  • Müsadere kaldırıldı
    • Müsadere
      • Devletin, çıkarlarına ters düşen veya otoritesine tehdit oluşturacağını hissettiği herhangi bir durumda kişi veya toplulukların (vakıflar, cemiyetler vs) toprak veya mallarına el koyabilme hakkı
    • Devlet memurlarının mülkiyet hakkı devlet güvencesine alınmıştır.
  • Eyalet sistemi kaldırıldı.
  • Kulluk anlayışı yerini vatandaşlıkstatüsüne bıraktı.
    • Fatih’ten sonra 2. Mahmut vatandaşlar arasında ayrılık gözetilmeyeceğine dair garanti verdi.
  • Devrinde Bakanlık Sistemi’ne geçilmiştir.

• 1808; Sened-i İttifak
  • Maddeleri:
    • Bu sözleşme ile devlet ayanların varlığını kabul etmiş oldu.
      • Devlet ilk kez kendinden başka bir gücün varlığını kabul etmiştir.
    • Ayanlar devlet otoritesini kabul ederek, verilen emirlere uyacaklardır.
    • Ayanlar yapılan ıslahatlara bağlı kalacaklar ve kendi bölgelerinde ki halka adaletli davranacaklardır.
    • İstanbul’da her hangi bir ayaklanma çıkarsa ayanlar isyanı bastırmaya yardımcı olacaklardır.
  • Önemi:
    • Osmanlı tarihinde feodal anlayışın sebep olmasını sağlayan belgedir.
    • Ayanların varlığını tanınarak hukuki hale getirilmesi.
    • Osmanlı Devleti’nin ayanlara söz geçiremeyecek kadar güçsüz olduğunun göstergesidir.
    • Osmanlıda ilk defa padişah kendi dışında ki bir gücü(ayanları) kabul etmiştir.
    • Yeniçeri isyanlarına karşı önlem alınmaya çalışılmıştır
      • Nizamı Cedit yerine Sekban-ı Cedit adlı yeni bir ocak kurulmuştur.
    • Devletin eyaletlerden asker toplaması kolaylaşmıştır.

• 1809; Kale-i Sultaniye Antlaşması. – Osmanlı ile İngiltere arasında
• 1812; Bükreş Antlaşması – Sırplara imtiyaz verildi
• 1814; Filiki Eterya cemiyetinin kuruluşu
• 1815; Koalisyon savaşları Viyana Kongresi ile sona erdi
• 1820; Yunan isyanı. –Eflak’ta
• 1820’ler; Büyük imalathaneler açılmaya başlandı
• 1821; Yunan isyanı. – Mora’da
• 1821; Babıâli Tercüme Odasıaçıldı
  • Amaç Müslüman diplomat yetiştirmek
• 1826; Vak’ay-ı Hayriye
  • Yeniçeri ocağıkaldırılmıştır
    • Yeniçeri ocağı yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediyeadlı ordu kuruldu
      • Avrupa tarzı bir ordudur.
      • Bu ordu bölük, tabur, alay şeklinde düzenlendi
• 1826; Tıphane-i Amire kuruldu.
• 1827; İngiltere&Fransa&Rusya, Osmanlı&Mısır donanmasını yaktı
• 1828; Mekteb-i Rüşdiye Nezareti kuruldu.
• 1828-1829; Osmanlı-Rus savaşı
• 1829; Edirne Antlaşması
  • Sırplara özerklik verildi
  • Yunanistan Osmanlı’dan ayrıldı.
• 1830; Cezayi’in Fransızlar tarafından işgali 1830-1847
• 1831; İlk nüfus sayımı
• 1831; Takvim-i Vekayi Osmanlı’nın ilk gazetesi olarak yayına başladı.
• 1833; Kütahya Antlaşması
• 1833; Hünkar İskelesi Antlaşması – Ruslar ile Osmanlı arasında 1833-1841
• 1834; Redif birlikleri kuruldu.
  • Eyalet güvenliği için
• 1835; Feshane kuruldu.
• 1835; Kara Harp Okulu açıldı
• 1836; Müşirlikler kuruldu
  • Redif birlikleri müşirliklere bağlanmıştır.
• 1838; Balta Limanı Antlaşması
  • İngiltere’ye ticari imtiyazlar verildi.
  • Osmanlı devleti açık pazar hâline geldi.
• 1838; Meclis-i Vala-i Ahkam-ı Adliye kuruldu. (2. Mahmut)
• 1839; Sultan Abdülmecid1839-1861
  • İlk borç Abdülmecit döneminde İngiltere’den alınmıştır
• 1839; Mehmet Ali Paşa Nizip savaşı ile isyan etti.

• • TANZİMAT DÖNEMİ [1. Abdülmecit, Abdülaziz, 5. Murat] 1839 – 1876
  • • Yenilikler:
      • Tanzimat ve Islahat Fermanı bu dönemde ilan edilmiştir.
      • İlk dış borç Abdülmecit zamanında 1854 yılında alınmıştır.
      • İlk kâğıt para (Kaime) basılmıştır.
      • Süveyş Kanalı açılmıştır.
      • İlk Osmanlı bankası açılmıştır.
      • İlk yabancı destekli banka açılmıştır.
      • İlk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval çıkarılmıştır.
      • II. Mahmut döneminde ilk Resmi Gazete çıkarılmıştır.
      • Telgraf teşkilatı kurulmuştur.
      • Dar-ül Fünun (İstanbul Üniversitesi) açılmıştır.
      • Dar-ül Muallim (Öğretmen Okulu) Açılmıştır.
      • Arazi kanunnamesi (özel mülkiyet) 1858 yılında yayınlanmıştır.
      • İlk medeni kanun olan Mecelle hazırlanmaya başlanmıştır.
      • Genç Osmanlılar denen yeni bir aydın kesim ortaya çıktı.
    • İkili uygulamalar
    • • Eğitim
      • Yargı

• 1839; Tanzimat Fermanı ilan edildi. Askerlik, mülkiyet ve yargıya dairdir.
  • İlan Nedenleri:
    1) Milliyetçilik akımı isyanları engellemek için
    2) Osmanlıcılık akımı ile imparatorluğun çöküşünü engellemek
    3) Avrupa devletlerinin iç işlerine müdahalesini engelleyip, desteğini almak
  • Mısır meselesinin çözümü ön plandadır
    • Mehmet Ali Paşa isyan etmiştir.
      • Rusya bu nedenle bir süre sanki Osmanlı’yı himaye eder gibi yapmıştır.
  • Gerileme nedeni olarak şeriata uyulmaması ve tekelcilik gösterilmiştir.
  • Maddeleri:
    1) Halkın can, mal ve ırz güvenliğini ilk kez devlet güvencesi altında olacaktır.
    2) Herkes askerlik yapacaktır. [Askerlik vatan hizmetine dönüşmüştür]
    3) Herkesten gelirine göre vergi alınacaktır.
    4) Kanun önünde herkes eşit sayılacaktır.( Nizamiye Mahkemeleri Kuruldu)
    5) Mal, mülk sahibi olup, miras bırakabilecektir. (Müsadere Kalktı) [Vatandaşın mülkiyet hakkı devlet güvencesine alınıştır.]
    6) Rüşvet ve iltimas kaldırılacaktır.
    7) Bu kanunlara başta padişah herkes uyacaktır. [Bu maddeyle padişahın yetkileri kanunla sınırlandırılmıştır]
  • Fermanın getirdiği en büyük yenilik, her gücün üstünde kanun vardır ilkesi benimsenmiştir. Kısaca; hukuk üstünlüğü benimsenmiştir.
    • Padişahın yetkileri kısıtlanmıştır.
  • Basın ile ilgili maddesi yoktur

• 1840; Londra Konferansı – Mısır, Mehmet Ali Paşa’ya verildi
• 1841; Londra boğazlar sözleşmesi
• 1844; Mecidiye adlı yeni para çıktı.
• 1845; Meclis-i Ali Tanzimat kuruldu. – Yönetmelik hazırlamak için
• 1847; İlk banka olan Bank-ı Dersaadet kuruldu. –Kırım Savaşı öncesi iflas etti.
• 1848; Macar ve Leh milliyetçiler Osmanlı’ya sığındı
• 1849; Darülmaarif açıldı
• 1851; Rusların İngilizlere “Osmanlı’yı paylaşalım” teklifi ve İngilizlerin bunu reddi
• 1853; Sinop Baskını
• 1853-1856; Kırım Savaşı
• 1854; İngiltere ve Fransa, Rusya’ya karşı Osmanlı ile birlikte savaşa girdi.
• 1854; Osmanlı ilk kez İngiltere’den dış borç aldı
• 1856; Yıldız Sarayı yapıldı.
• 1856; Dolmabahçe Sarayı yapıldı.
• 1856; Bank-ı Osmani açıldı.
• 1856; Çar barış istedi

• 1856; Islahat Fermanı
  • Tanzimat fermanında genele haklar tanınırken, Islahat fermanında gayrimüslime haklar tanınmıştır.
  • Tanzimat fermanı hazırlanırken Avrupa devletlerin müdahalesi söz konusu değil iken, Islahatta Avrupalı devletlerin müdahalesi ile karşılaşılmıştır.
  • Tanzimat’ta eğitim ile ilgili bir haktan bahsedilmemiştir. Islahat fermanında “Gayrimüslimler isterlerse okul açabileceklerdir” maddesine göre eğitim ile ilgili hak verilmiştir.
  • Kadı mahkemeleri dışında karma mahkemeler de kurulabilecektir.
  • Maddeleri:
    • Gayrimüslimler de şirket kurabileceklerdir.
    • Gayrimüslimler de devlet memurluklarına atanıp, memur olabileceklerdir.
    • Gayrimüslimler de isterse okul açabilecektir.
    • Gayrimüslimler de İl Genel Meclislerine üye olabileceklerdir.
    • Gayrimüslimler isterlerse askere gitmeyecekler fakat yerinemaddi bedel ödeyeceklerdir.
    • Gayrimüslimlere küçük düşürücü söz ve deyim kullanılmayacaktır.

• 1856; Paris Barış Antlaşması
  • Bu anlaşma ile Osmanlı Devleti, “Avrupa Devleti” sayıldı.
  • Karadeniz tarafsız olacak. Osmanlı ve Rusya Karadeniz’de savaş gemisi bulundurmayacak
• 1857; Maarif Nezareti kuruldu
• 1858; Babürlüler İngilizler tarafından yıkıldı.
• 1860’lar; Islah-ı Sanayi Komisyonu kuruldu.
• 1861; Sultan AbdülazizDönemi 1861-1876
  • Danıştay kuruldu
• 1861; İlk kız rüştiyesi açıldı
• 1863; Çırağan Sarayı yapıldı.
• 1865; Beylerbeyi Sarayı yapıldı
• 1866; Girit’teki Rumlar Osmanlı’ya isyan etti.
• 1868; Galatasaray Sultanisi kuruldu
• 1868; Şura-i Devlet ve Divan-ı Ahkam-ı Adliye kuruldu
• 1869; Süveyş Kanalı açıldı. – Fransızlar açtı.
• 1870; İtalya siyasi birliğini kurdu
• 1870; Darülfünun açıldı
• 1871; Almanya siyasi birliğini kurdu
• 1871; Londra Konferansı [1840; Londra Konferansı]
• 1871; Sedan Savaşı. – Alsas-Loren bölgesinin Almanya’ya geçmesi
• 1872; Diğer şehirlere de banka şubeleri açılmaya başlandı
• 1872; İdadiler açıldı
• 1874; Rüsumat-ı Dahiliye denen iç gümrükler kaldırıldı.
• 1875; Hersek’te isyan çıktı.
• 1876; İstanbul Konferansı
• 1876; 2. Abdulhamit’in tahta çıkışı
  • Darul Fünun açmıştır.
• 1876; 1.Meşrutiyet’in ilanı.
  • Yasama görevi mebuslar ve Ayan Meclisine aittir
    • Ayan Meclisi üyelerini padişah atar.
    • Mebuslar meclisi üyelerini halk belirler
    • Hükümet padişaha karşı sorumludur.
    • Padişahın meclisi açma ve kapama yetkisi vardır.
• 1876; Kanun-i Esasiilan edildi.
  • Anayasal yönetime geçilmiştir.
  • Yönetim şekli değişmiştir. Yeni yönetim meşrutiyettir.
  • Kanunlar padişahın onayından sonra yürürlüğe girerdi
    • Padişahın yasama üzerinde etkisi devam etmektedir.
• 1877-1878; Osmanlı-Rus savaşı (93 Harbi)
• 1878; Kanun-i Esasi, 93 Harbi nedeni ile askıya alındı.
  • 1.Meşrutiyet sona erdi.
  • Monarşik yönetime geri dönüldü
• 1878; Ayastefanos (Yeşilköy) Antlaşması
• 1878; Berlin Konferansı
• 1878; İngiltere Kıbrıs’ı üs olarak aldı.
• 1878; Berlin Antlaşması
  • Ermeni sorunu ilk kez uluslar arası sorun hâline geldi.
  • Sırbistan, Romanya ve Karadağ Osmanlı’dan ayrıldı.
• 1878; Halepa Fermanı – Girit’e imtiyaz verildi.
• 1881; Tunus’un Fransızlar tarafından işgali
• 1881; Muharrem Kararnamesi çıkarıldı
  • Duyun-i Umumiye İdaresi kuruldu
• 1882; Mısır’ın İngilizler tarafından işgali
• 1889; İttihad-ı Osmanî Cemiyeti (İttihat Ve Terakki) kuruldu
• 1894; Etnik-i Eterya kuruldu.
• 1896; Girit isyanı tekrar çıktı
• 1897; Dömeke Meydan Savaşı

• 20.yy

• 1908; 2. Meşrutiyetilan edildi. (23 Temmuz 1908)
  • İlanı İttihat ve Terakki Cemiyeti sağladı.
  • Siyasi partiler kuruldu.
  • Ardından Girit Yunanistan’a katıldı
  • Bosna Hersek Avusturya tarafından işgal edildi.
  • Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti.
  • 2. Meşrutiyet’e zemin hazırlayan faktörler
    • İngiltere ile Rusya arasındaki Ravel Görüşmesi
    • Resneli Niyazi’nin Makedonya’da ayaklanma çıkarması
    • Osmanlı aydınlarının çalışmaları

• 1908-1918; İttihat ve terakki cemiyetinin yönetimde söz sahibi olduğu dönem
• 1909; 31 Mart olayı. (13 Nisan 1909)
  • Sebepleri:
    • Cumhuriyet yönetimini kendi çıkarlarına aykırı gören kişilerin “Din elden gidiyor!” parolasıyla bir kısım halkı kışkırtmaları.
    • Şeyh Sait ve adamlarının saltanat ve hilafeti geri getirmek istemeleri Meşruti yönetim karşıtlarının çalışmaları
    • Avcı taburlarının disipline edilememesi
    • Prens Sabahattin taraftarlarının çalışmaları
    • Terakkiperver Cumhuriyet Partisi’nin sert muhalefeti, laiklik karşıtı görüşleri
    • İttihatçıların kullandıkları yöntemler.
    • İngiltere’nin, o sıralarda görüşülen Musul meselesini kendi çıkarları doğrultusunda çözebilmek için bölge halkını kışkırtması ve ayaklanmaları desteklemesi
    • Doğu ve Güneydoğu’da ayrılıkçı akımların gelişmesi
  • Sonuçları:
    • Ayaklanma bastırıldı, ancak Türk ordusu yıprandı.
    • Ayaklanmada rolü olduğu gerekçesiyle Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı.
    • Ayaklanma nedeniyle Musul sorunuyla yeterince ilgilenilememiş ve Irak İngiltere’ye verilmiş
    • Türkiye Cumhuriyeti’ni yıkmaya yönelik ilk isyan bastırılmıştır.
      • Ordu meşrutiyeti korudu
    • Türkiye’de çok partili hayata geçiş için yapılan ilk deneme başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
    • Şeyh Sait İsyanı, Türkiye’de çok partili hayata geçiş için ortamın uygun olmadığını ve henüz demokrasinin tam anlamıyla uygulanamadığını göstermiştir.
    • Almanya yanlısı çevreler güçlendi
    • Padişah tahttan uzaklaştırıldı
    • İttihatçılar siyasi baskıyı artırdı.
    • Mektepli-Alaylı subay çatışması yoğunlaştı
• 1911-1912; Trablusgarp Savaşı
  • Osmanlı bölgeye donanma gönderememiştir.
  • Balkan devletleri Osmanlı’ya savaş açmışlardır
• 1912; Uşi Antlaşması (18 Ekim 1912)
  • Trablusgarp İtalya’ya bırakıldı. Fakat “Halkı dini yönden Osmanlıya bağlı kalacaktır.”dendi.
  • Osmanlı Trablusgarp’ı kaybederek Kuzey Afrika’daki son toprağını da kaybettiği gibi aynı zamanda artık 3 kıtada toprağı olan bir devlet değildir.
  • Trablusgarp savaşı Balkan Devletlerinin Osmanlı Devletine karşı cesaretlerini arttırmış ve bu durum Balkan Savaşlarının başlamasını hızlandırmıştır.
  • On iki ada geçici olarak (Balkan savaşları bitene kadar) İtalya’ya bırakıldı.
• 1912-1913; Balkan Savaşları
  • Balkan Savaşları sonrası Osmanlılar Osmanlıcılık fikrinden vazgeçtiler
  • Rusya Balkan İttifakı kurulmasında önemli rol almıştır
  • Sonrasında Gökçeada, Bozcaada, Makedonya ve Batı Trakya elimizden çıktı.
  • 1. Balkan Harbi 8 Ekim 1912–30 Mayıs 1913
    • Osmanlı —> Karadağ, Sırbistan, Yunanistan ve Bulgaristan’a karşı
    • Osmanlı bu savaşta çok ağır kayıplar verdi.
      • Orduya siyaset girmiş, subaylarımız İttihat Terakkici ve Hürriyet İtilafçı olarak ikiye ayrılmışlardı.
      • Donanma güçsüz durumdaydı
      • Ordunun bir kısmı terhis edilmişti
      • Yunanistan Sırbistan ile ittifak yapmıştır
        • Sebebi Bulgaristan’ın Ege kıyılarına ulaşma emelidir.
  • Bu savaşın ardından Bulgaristan en büyük payı alarak diğer Balkan ülkelerinin tepkisini çekti.
  • Sonrasında Londra Antlaşmasıoldu. (30 Mayıs 1913)
    • Osmanlı Midye-Enez hattının batısındaki tüm topraklarını (on iki adayı) kaybetti.
    • Arnavutluk’un durumuna büyük devletler karar verecek (ki Osmanlı’dan ayrılır)
    • Bulgaristan Ege kıyılarına ulaşmıştır.
    • Balkanlarda Türk azınlığı sorunu ortaya çıktı.
    • Osmanlıcılık fikri iflas etti
  • 2. Balkan Harbi 30 Haziran 1913
    • Bulgaristan —-> Yunanistan, Sırbistan, Karadağ, Osmanlı ve Romanya’ ya karşı
    • I.Balkan savaşı sonucu Osmanlıdan en büyük payı Bulgaristan alacak ve Büyük Bulgaristan kurulacaktır. Fakat diğer Balkan Devletleri bundan rahatsız olacaklar. Osmanlı da fırsattan yararlanıp kaybettiği toprakların bir kısmını kurtarmak isteyecektir.
    • Bulgaristan 5. yılını doldurmadan bir anda 5 Devletin saldırısına uğrayınca çok ağır kayıplar vererek barış isteyecektir. Osmanlı da Enver Paşa önderliğinde Edirne’yi geri aldı.
    • Sonuçlar;
      • 1913; İstanbul Antlaşması (13 Mart 1913) – Osmanlı ile Sırbistan arasında
      • 1913; Bükreş Antlaşması (10 Ağustos 1913) – Balkan devletleri kendi arasında
      • 1913; İstanbul Antlaşması (29 Eylül 1913) – Osmanlı ile Bulgaristan arasında
        • Edirne, Dimetoka ve Kırklareli geri alındı
    • 1913; Atina Antlaşması(14 Kasım 1913) – Osmanlı ile Yunanistan arasında
      • Girit Yunanlıların oldu.
      • Batı Trakya Türkleri olumlu olarak yer almıştır.
      • Balkanlardaki siyasi durumun kötüleşmesi üzerine ortaya çıkan Halaskâr Zabitan (“Kurtarıcı Subaylar”) Hareketi, 16 Temmuz’da bir muhtıra ile İttihat ve Terakki yanlısı Sait Paşa hükümetini istifaya zorladı. Ahmet Muhtar Paşa başkanlığında partiler üstü hükümet kuruldu. Milletvekili seçimleri geçersiz sayılarak seçim yenilendi. Bir süre sonra Muhtar Paşa’nın istifasıyla, açıkça İttihat-karşıtı olan Kâmil Paşa hükümeti kuruldu.
• 1914; İstanbul Antlaşması (13 Mart 1914) – Osmanlı ile Sırbistan arasında

• Bab-ı âli Baskını
  • İttihat Ve Terakki’nin, muhalifleri Halaskar Zabitan, Türk-İngiliz Teali Cemiyeti ve Hürriyet Ve İtilaf Partisi’nin oluşturduğu cephenin kurduğu baskı ile iktidardan uzakta kaldıkları yaklaşık sekiz aylık süre sonrasında gerçekleştirdiği baskın.

Tarih 2/4
Tarih 3/4
Tarih 4/4