Vatandaşlık 2/2

1982 ANAYASASI’NDA YASAMA

• Yasama dönemi
  • İki seçim arası
  • Şu anda 23. yasama dönemi, 60. hükümet vardır. (2010 07 08)
• Yasama yılı
• Kadük olma
  • Bir yasama döneminde sonuçlandırılamayan tasarı ve tekliflerin durumu.
  • Reddedilen yasa bir tam yıl geçmedikçe tekrar gündeme getirilmez.
• İç tüzük
  • TBMM’nin kendi iç çalışmalarını düzenlemek için koyduğu kurallar
• Birleşim
• Oturum
• Ara verme
• Siyasi parti
  • Ticari faaliyette bulunamazlar
  • Demokrasi ile bağdaşmayan faaliyet yapamazlar
  • Yabancı devletlerden ve uluslar arası kuruluşlardan yardım alamazlar
  • Toplumda eşitlik ilkesine aykırı çalışma yapamazlar
  • Kapatılma davaları Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından yapılır.
• Kanunların yürürlük tarihi
  • Tarihi belirtilmemiş ise yasalar resmi gazetede yayınlandıktan 45 gün sonra kendiliğinden yürürlüğe girer.
• Kurucu iktidar: Hukuk boşluğu ortamında doğan Monokratik veya Demokratik yeni anayasa yapma iktidarıdır
• Asli kurucu iktidar: Anayasayı ilk kez veya yeniden yapan organ veya iktidara verilen ad.
• Tali kurucu iktidar: Asli kurucu iktidar’ın ön gördüğü kurallara göre, daha önce yapılmış olan anayasaya göre, anayasayı değiştiren iktidar
• Azınlık hükümeti
  • Mecliste çoğunluğu sağlayamayan bir partinin kurduğu hükümet
• Olağanüstü toplantı
• Yasama yetkisi Türk halkı adına TBMM kullanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi 550 milletvekilinden oluşur.
  • Yasama gücünün yetkileri sınırsız değildir.
    • Yasaların Anayasa Mahkemesi’nce denetlenmesi
• Milletvekili seçilebilme şartları:
  • Türk vatandaşı olmak
  • 25 yaşını doldurmuş olmak. (2006 yılındaki anayasa değişikliği)
  • En az ilkokul mezunu olmak.
  • Askerlik hizmetini yapmış olmak.
  • Yüz kızartıcı suç işlememiş olmak.
  • Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak
  • Taksirli suçlar hariç toplam 1 yıldan daha fazla ağır hapis cezası almamak.
  • Milletvekili adayı olabilmesi için görevinden ayrılması gerekenler
    • Hâkim ve savcılar
    • Silahlı kuvvetler mensupları
    • Memur statüsündeki kamu görevlileri
    • Yükseköğretim kurulu üyeleri
  • Kamu görevlileri milletvekili olmak için aday olduklarında görevlerine geri dönemezler
    • Hâkimler ve savcılar
    • Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları
    • Emniyet mensupları
    • Yüksek yargı mensupları
• Bütçe kanunu
  • Sürekli olmayan tek kanun
  • Her yıl takvim yılı kapanışından yetmiş beş gün önce, bütçe kanun tasarısı meclise sunulmak zorundadır.
  • Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemez.
  • Anayasa mahkemesince iptal edilebilir.
  • Bütçe Kanununda KHK ile değişiklik yapılamaz
• Kesin hesap kanunu
• Yasama dokunulmazlığı
  • Seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin tutuklanamaması, sorgulanamamasıdır.
  • Üyelik süresince devam eder.
  • Meclis tarafından kaldırılabilir.
  • Meclis siyasi parti grupları tarafından görüşülemez
• Yasama sorumsuzluğu
  • Temel amacı söz hürriyetinin korunmasıdır.
  • Mutlak ve süreklidir.
  • Meclis tarafından kaldırılamaz.
• Yasama Yetkisinin Genelliliği
  • Yasama organının düzenlemelerinde istediği kadar ayrıntıya girebilmesidir.
• Yasama Yetkisinin Asliliği
  • Yasama organının yetkisinin doğrudan egemenlik yetkisinden kaynaklanması ve araya başka organ veya işlem girmeden düzenleyebilmesi.
• Milletvekilliğinin düşme nedenleri
  • Milletvekilli ile bağdaşmayan bir görev veya hizmetin sürdürülmesinde ısrar etmek
  • Beyan veya eylemleriyle partisinin kapatılmasına neden olmak
  • Meclis çalışmalarına özürsüz olarak bir ay içerisinde 5 birleşim günü katılmaması
  • Milletvekilliği görevinden istifa ettiğinin TBMM başkanlık divanınca tespiti
• Seçimler
  • TBMM seçimleri 4 yılda bir yapılır.
  • TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine birlikte karar verebilir.
    • Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme gerekçeleri
      • “Başkanlık Divanı” seçimini takip eden 45 günde hükümet kurulamazsa cumhurbaşkanı seçimleri yenileyebilir.
      • Başbakanın istifası üzerinden 45 gün geçtiğinde hükümet kurulamazsa
      • Güvenoyunun takip eden 45 gün içinde hükümet kurulamazsa
      • Hükümetin gensoru sonucu düşürülmesini müteakip 45 gün içinde hükümet kurulamazsa.
  • Cumhurbaşkanı seçilmediği takdirde meclis feshedilir ve 3 ay içersinde yeni seçimler yapılır.
  • Savaş durumunda TBMM seçimleri 1 yıl ertelenebilir.
  • Ara seçimler
    • TBMM üyelerinin %5’i boşalırsa ara seçime gidilir. Ara seçim her seçim döneminde bir kez yapılır. Genel seçimden 30 ay geçmedikçe ve genel seçimlere 1 yıl kala ara seçim yapılamaz.
    • Üye tamsayısının %5’i boşalırsa ara seçimlerin yapılmasına 3 ay içersinde karar verilir.
  • Hâkim ve savcılar ile yüksek yargı mensupları, öğretim elemanları, YÖK üyeleri, memur ve işçi olmayan diğer kamu görevlileri, ordu mensupları görevlerinden ayrılmadıkça aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler.
  • Milletvekili, meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içersinde toplam 5 birleşim günü katılmadığı durumda milletvekilliği düşer.
  • Yasama dokunulmazlığı kaldırılan veya üyeliği düşen milletvekili, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur. Anayasa Mahkemesi de bu kararı 15 gün içersinde kesin karara bağlar.
  • TBMM 550 milletvekilinden oluşur ve milletvekilleri, her biri birer seçim çevresi olan illerden seçilir. Ancak, bir siyasal partinin bir ilden milletvekili çıkarabilmesi için, hem Türkiye genelindeki, hem de o ildeki geçerli oyların en az %10’nu kazanması gerekir.
• Yüksek Seçim Kurulu
  • TBMM üyelerinin seçim tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur.
  • Seçimler, yargı organlarının denetimi altında yapılır. Bu yargı organı Yüksek Seçim Kuruludur. Kararları kesindir, itiraz edilemez.
  • 1961 yılında kurulmuştur.
  • 1982 Anayasasına göre Yüksek Seçim Kurulu üyelerini; Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulları seçer.
  • Milletvekili seçildiği halde şartları taşımadığı anlaşılan kişinin görevine son vermek
  • Başkan ve yardımcıları Yargıtay tarafından yargılanır.
  • Seçim sonuçlarına itirazların yapıldığı kurumdur
• Milletvekili seçilen kişilere mazbatayı il seçim kurulu verir.
• TBMM’nin Görev ve Yetkileri
  • Kanun koymak, değiştirmek
  • Bakanlar kuruluna Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermek.
  • Bütçe ve kesin hesap kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek. (kanunla)
  • Bakanlar Kurulunu, başbakanı ve hükümet üyelerini denetlemek.
  • Meclis seçimlerinin yenilenmesine karar vermek
  • Ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek.
  • Milletlerarası anlaşmaların onaylanmasına karar vermek.
  • Para basılmasına karar vermek. (kanunla)
  • Olağanüstü hal ve sıkıyönetim ilan etmek
    • Bakanlar Kurulu ilan eder.
  • Genel ve özel af ilanına karar vermek. (kanunla)
    • Af kanunu çıkabilmesi için üye tam sayısının beşte üçü gerekir.
  • Savaş hali ilanı ve silahlı kuvvet kullanılmasına karar vermek.
  • Yabancı ülkelere asker göndermek veya yabancı ülkeden asker gelmesine karar vermek.
• TBMM bir yasama yılında en fazla 3 ay tatil yapar.
• Başkanlık divanı
  • Meclis başkanı
  • Kâtip üyeler
  • İdare amirleri
  • Meclis başkan vekilleri

• Bir partinin mecliste grup kurabilmesi için 20 milletvekiline ihtiyacı vardır.
• 1987 yılındaki hükümle oy verme zorunlu yapıldı.
• TBMM, Ekim ayının ilk günü Cumhurbaşkanın açılış konuşmasıyla çalışmalarına başlar.
• TBMM bütçe komisyonu 40 kişiden oluşur. 25 iktidar, 15 muhalefet üyelerinden oluşur.
• Cumhurbaşkanın tek veto edemediği kanun bütçe kanunudur.
• Milletlerarası anlaşmalar. KANUN niteliğindedir itiraz edilemez.
• Toplantı yeter sayısı demek; üye tamsayısının en az 1/3’ü demek yani 184 milletvekili.
• Karar yeter sayısı ise; toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının 1/4 ‘nün bir fazlasından az olamaz.

• Kanun teklifi: Kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
• Kanun önerisi: Milletvekilleri kanun sunması
• TBMM tarafından kabul edilen kanunları Cumhurbaşkanı 15 gün içersinde yayımlar. Cumhurbaşkanı, yayımlanması uygun bulmadığı kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM’ye geri gönderir.
• TBMM başkanının seçimi
  • 4 turludur
• Meclis başkanının görevleri
  • Cumhurbaşkanına vekâlet etmek
  • Genel kurul görüşmelerini yönetmek
  • TBMM’yi temsil etmek
  • Meclis toplantılarına başkanlık etmek
• Kanun Hükmünde Kararname (KHK)
  • 1971 yılında yapılan değişiklerle Anayasamıza girmiştir.
  • Olağan dönemlerde; Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır.
  • KHK çıkarmak için TBMM tarafından Bakanlar Kuruluna yetki kanunu ile izin verilmesi gerekir. Olağanüstü dönemde çıkartılan KHK’ de yetki kanuna ihtiyaç yoktur.
  • KHK kişi hakları ve ödevleri ile ilgili haklar ve ödevler düzenlenemez.
  • KHK başka bir tarih belirlenmemişse Resmi Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer ve aynı gün TBMM’ye sunulur. TBMM’ye sunulmayan kararnameler bu tarihte yürürlükten kalkar.
  • Yargısal denetimini Anayasa Mahkemesi yapar.
  • Olağanüstü dönemlerde
    • Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır.
    • Yargısal denetime tabi olmaz.
    • TBMM tarafından yetki kanunu verilmesine gerek olmaz.
    • Milletlerarası hukuka uygun olmak şartıyla her türlü karar alınabilir.
• Tüzük
  • Kanunların uygulanmasını göstermek ve emrettiği işleri belirlemek amacıyla çıkarılır. Asıl unsuru kanunlardır.
  • Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır ve Danıştay’ın incelemesinden geçirilir.
• İç tüzük: meclis genel kurulu tarafından kabul edilenler TBMM tarafından yayınlanır.
• Yönetmelikler
  • Başbakan, Bakanlıklar ve Kamu Kurum ve Kuruluşlarının (kamu tüzel kişileri) kendi içyapılarına ve çalışma sistemlerini belirlemek amacıyla çıkarılır.
  • Diyanet İşleri Başkanlığı çıkaramaz.
  • Yürütmenin düzenleyici işlemidir.
• TBMM’nin bilgi edinme ve denetim yolları
  • Soru: Bakanlar Kurulu adına, sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılmak üzere Başbakan veya Bakanlardan bilgi istenilmesidir.
  • Genel Görüşme: Toplumu ilgilendiren belli bir kanunun TBMM genel kurulunda görüşülmesidir.
  • Meclis Soruşturması
    • Başbakan veya Bakanların cezai sorumlulukların araştırılmasıdır. TBMM üye tamsayısının en az onda biri tarafından verilir.
    • Meclis siyasi parti grupları tarafından görüşülemez
  • Meclis Araştırması: Belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemedir.
  • Gensoru Önergesi
    • Hükümetin veya bir Bakanın siyasal sorumluluğuna yol açabilir.
    • Gensoru en az 20 milletvekili tarafından veya parti grubu adına verilir.
    • Bakanlar Kurulu ya da bir bakanın düşürülmesi üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararı ile olur.
    • Meclis siyasi parti grupları tarafından görüşülemez
  • Başbakanın Yüce Divan’a sevki halinde hükümet istifa etmiş sayılır.
• Olağanüstü yönetim usulleri
  • 1982 Anayasasına göre olağanüstü hal ilan yetkisi Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kuruluna aittir.
  • 1982 Anayasasına göre üç türlü olağanüstü hal rejimine yer verişmiştir. İki durumda olağanüstü hal ilan edilmekte diğer durumda ise sıkıyönetim ilan edilmektedir.
    • Birinci neden, tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım halleridir.
    • İkinci neden; şiddet olaylarının yaygınlaşması, ağır ekonomik bunalım ve kamu düzenin ciddi şekilde bozulmasıdır.
    • Üçüncü neden; sıkıyönetimdir. Savaş hali durumunda ilan edilir.
• Olağanüstü Hal İlan Şekilleri
  • 1. Olağanüstü hal ilan şekli; Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından ilan edilir.
  • 2. ve 3. Olağanüstü hal ilan şekli; Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulunun görüşünü alarak sıkıyönetim ilan edilir.
  • Her üç durumda da olağanüstü hal veya sıkıyönetim ilan edildikten sonra Resmi Gazete’de yayımlanır ve TBMM’ye sunulur.
  • Olağanüstü hal 6 ay için ilan edilir. Gerekli şartlar oluştuğunda 4 ay uzatabilir.
    • Şiddet olaylarının yaygınlaşması dolayısıyla şiddet olaylarının artması
  • Sıkıyönetim ilan edildikten sonra;
    • Kolluk görev ve yetkileri askeri makamlara geçer.
    • Temel hak ve hürriyetler sınırlanabilir veya durdurulur.
    • Bazı suçlar Askeri Mahkemelerde görülür.
  • Sıkıyönetim şartları bittiğinde sıkıyönetim kendiliğinden kalkar.

1982 ANAYASASI’NDA YÜRÜTME

• • • Cumhurbaşkanı, başbakan ve Bakanlar Kurulu’nun görevidir.
• CUMHURBAŞKANI
  • Cumhurbaşkanı 1982 Anayasasına göre TBMM tarafından seçilmektedir. 1961 Anayasasından farklı olarak 1982 Anayasasında Cumhurbaşkanın TBMM dışından da seçilmesine imkân tanınmıştır.
  • Cumhurbaşkanı seçilebilmek için:
    • 40 yaşını doldurmuş olmak.
    • Yüksek öğrenim yapmış olmak.
    • Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip ve T.C. vatandaşı olmak.
    • Cumhurbaşkanın TBMM dışından da aday gösterilmesi Meclis üye tam sayısının en az 5/1’nin yazılı önerisiyle mümkündür.
  • Bulunduğu siyasi partiden istifa etme gibi düzenlemeler yapılmıştır.
  • Cumhurbaşkanın görev süresinin dolmasına 30 gün önce veya Cumhurbaşkanı makamının boşalmasından 10 gün sonra seçim yapılmalıdır. Seçime başlama tarihinden itibaren 30 gün içinde sonuçlandırılır.
  • Cumhurbaşkanı siyasal ve hukuki sorumsuzdur. Cezai bakımdan sadece, vatana ihanet suçundan ve meclis üye tam sayısının 4/3’ünün vereceği kararla suçlandırılabilir.
  • Cumhurbaşkanı seçildiği vakit mecliste yemin eder
  • 2007 değişikliklerine göre halk tarafından 5+5 şeklinde seçilir.
  • Seçilen kişi milletvekili ise milletvekilliği düşer ve partisi ile ilişiği kesilir.
• CUMHURBAŞKANIN GÖREV VE YETKİLERİ
  • Yasama ile İlgili Görevleri ve Yetkileri:
    • Kanunları yayımlamak.
    • Anayasa değişiklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunmak (yetkinin halk ile paylaşılması)
      • • • • • • • • Anayasa değişiklikleri Meclis Genel Kurulu’nda 2 kez görüşülür.
    • Yasama yılının ilk gününde TBMM açılış konuşması yapmak.
    • TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek. (Tek başına karar veremez)
    • Gerektiğinde meclisi toplantıya çağırmak
    • Kanunların, KHK ve içtüzüklerin Anayasa aykırılığı iddiası ile iptal davası açmak.
      • Meclisin beşte biri de kanunlara şekil bozukluklarından dolayı iptal davası açabilir
  • Yürütme ile İlgili Görevleri ve Yetkileri:
    • Başbakan atamak, istifasını kabul etmek, başbakanın teklifi üzerine bakanları atamak ve görevlerine son vermek
    • Gerekli hallerde Bakanlar Kuruluna Başkanlık etmek.
    • Yabancı devletlere temsilci göndermek
    • Milletler arası antlaşmaları onaylamak
    • TBMM adına Başkomutanlık etmek
    • Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar vermek (Tek başına kullanamaz. Ancak TBMM ile kullanır).
    • YÖK üyelerini ve üniversite rektörlerini seçmek (1982)
    • Genel Kurmay Başkanına atama ve Milli Güvenlik Kuruluna başkanlık etmek.
    • Genel Kurmay Başkanını atamak. Bakanlar Kurulu’nun teklifiyle. Genel Kurmay Başkanı görev ve yetkilerinden dolayı Cumhurbaşkanına sorumludur.
    • Devlet Denetleme Kurulunun üyelerini ve başkanını atamak.
  • Yargı ile İlgili Görevleri ve Yetkileri:
    • Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek
    • Danıştay üyelerinin 4′te 1’ini seçmek.
    • Yargıtay Cumhuriyet Baş Savcısı ve vekilini seçmek
    • Askeri Yargıtay üyelerini seçmek
    • Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek.
    • Askeri Yüksek İdari Mahkemesi üyelerini seçmek
• Cumhurbaşkanın Yargıtay üyesi seçme hakkı yoktur.
• Cumhurbaşkanın tek başına yapacağı işlemlere karşı yargı mercilerine başvurulamaz.
• Karşı imza kuralı
  • Cumhurbaşkanın, Bakanlar Kurulu ile birlikte yaptığı işlemlerden dolayı Başbakan ve ilgili Bakanlar sorumludur.
  • Karşı imza kuralı ile yapılan işlemler
    • Kararnameleri imzalamak
    • Bakanları atamak ve istifasını kabul etmek
    • Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve imzalamak
    • TSK’nin kullanılmasına karar vermek.
• TBMM Başkanı Cumhurbaşkanına vekâlet eder.
• Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmiştir. 1982 Anayasası ile verilmiştir.
• Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Cumhurbaşkanlığı adına inceleme ve araştırma yapar.
• Cumhurbaşkanının istifası veya ölümü halinde yeni cumhurbaşkanı 60 gün içinde seçilir.
  • Görev süresinin dolmasıyla nedeniyle Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde, seçilen yeni Cumhurbaşkanı görevine başlayıncaya kadar bu görevi görev süresi dolan Cumhurbaşkanı yapar.
• Cumhurbaşkanı MGK’ya başkanlık etmektedir. MGK’nın gündemini MGK Genel Sekreteri yapar.

• BAKANLAR KURULU
  • Başbakan ve bakanlardan oluşur. Milli güvenliğin sağlanmasından sorumludur.
    • Başbakan Cumhurbaşkanınca TBMM üyeleri arasından atanır.
    • Bakan TBMM üyeleri veya Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Başbakanca seçilir. Meclis dışından da seçilebilir.
  • Bir bakanın görevden ayrılması durumunda başka bir bakan ona vekâlet eder.
  • Cumhurbaşkanın, bakanları Başbakanın önerisi üzerine görevlerine son vermesi hükmü ilk kez 1982 Anayasasında yer almıştır.
  • Bakanlar kurulunun başkanı başbakandır. Olağanüstü dönemlerde cumhurbaşkanıdır.
  • Başbakan bakanların hiyerarşik amiri değildir.
  • Boşalan bir bakanlığa 15 gün içersinde atama yapılması gerekir. Bir bakan birden fazla bakanlığa vekillik edemez.
  • TBMM genel seçimlerinden önce, Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları görevlerinden çekilir. Yerlerine bağımsız kişiler atanır.
  • Başbakanın görevleri
    • Bakanları seçer
    • Bakanlar Kurulu’na başkanlık yapar
    • MGK’na katılır
    • Hükümetin genel politikasını belirler
    • Özerk kurumların başkanını seçer, cumhurbaşkanı onaylar.
  • Bakanların kurulması ve kaldırılması, görevleri KANUNLA düzenlenir.
  • Bakan, Bakanlığın emrine verilen paraları harcama yetkisine sahiptir.
  • Bakan, tüzel kişiliğe bağlı kuruluşları üzerinde vesayet yetkisine sahiptir.
  • Silahlı Kuvvetleri yurt savunmasına hazırlamak
  • Genelkurmay başkanını seçmek
    • Bakanlar kurulu teklif eder, cumhurbaşkanı seçer.
  • Milli güvenliği sağlamak
  • Tüzük çıkarmak
  • Devlet tüzel kişisini temsil eder
  • Hiyerarşi yetkisi
  • Atama yetkisi
  • Bütçe Tasarısını TBMM’ye sunmak Bakanlar Kurulu’nun görevidir.
  • Kararlarını oybirliği ile verir.
  • Bakanların istifasını kabul etme cumhurbaşkanındır.

1982 ANAYASASI’NDA YARGI

• Düzeltici denetim
• Önleyici denetim
• Anayasallık bloğu
  • Soyut norm denetimi: yeni kabul edilen bir kanun aleyhine kanunun anayasaya aykrılığı iddiasıyla doğrudan doğruya anayasa mahkemesine basvurmalarıyla gerçeklestirilen denetimdir. Sadece kanunlar degil anayasa degisikliklerine karsi da acilabilir. Farkı anayasa değişikliklerinde esasa yönelik değil şekle yönelik itirazın yapılabilmesidir.
  • Somut norm denetimi: Kullanılacak hukuk normunun anayasaya uygun olup olmamasına bağlı olması halinde yapılan denetimdir. bu denetim yoluyla yürürlükte olan ve yıllardır uygulanmıs olan bir kanunun denetlenmesi sağlanabilir.
  • Ölçü normu
• Ölçülülük ilkesi
• Hakkın özü
• Anayasal yargı: kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal olarak denetimi
• Doğal yargıç (Kanuni Hâkim)
  • Hiç kimse kanunun belirttiği mahkeme haricinde yargılanamaz.
• Hâkimlik teminatı
  • Hâkimlerin bağımsızlığı için her türlü maddi ve manevi baskıdan uzak huzurlu görev yapmalarının sağlanması.
• Mahkeme türleri
  • Normal mahkemeler
    • Sulh ceza mahkemesi
      • Tek hâkimli basit suçlara bakan mahkeme
      • Yargıtay
    • Asliye hukuk mahkemesi
      • Kamulaştırmalarda bedel davalarına bakar
    • Ağır ceza mahkemesi
      • 2004 anayasa değişikliği ile kaldırılan Devlet Güvenlik Mahkemelerinin görevini üstlenmiştir.
      • Yargıtay
    • Sulh hukuk mahkemesi
• Yüksek mahkemeler
  • Anayasa Mahkemesi:
    • 11 asıl ve 4 yedekten oluşur.
    • Üyelerini Cumhurbaşkanı seçer.
    • Başkan ve başkanvekilini kendi üyeleri arasından salt çoğunlukla seçer.
    • Salt çoğunlukla karar verir.
    • Kanunları, KHK’leri ve TBMM iç tüzüğünü Anayasa uygunluk şekilde denetler.
      • Yönetmelikleri denetlemez
    • Cumhurbaşkanı, Bakanları, başbakan, Yüksek Mahkeme başkan ve üyelerini, başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcısı vekilini, hâkimler ve savcılar Yüksek Kurulu üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla denetler.
    • Yasama dokunulmazlıklarının iptaline karşı davalara bakar.
    • Siyasi partilerin mali denetimini yapar.
    • Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçer.
    • Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakar. Parti kapatılması için beşte üç gerekir.
    • Hükümetin aldığı kararlara yönelik olarak ana muhalefet partisi Anayasa Mahkemesi’ne doğrudan iptal davası açmaya yetkilidir.
    • Kendi üyelerini yargılama yetkisine sahiptir.
    • Siyasi partilerin mali denetimini yapar.
    • İnkılâp kanunları denetimi dışındadır.
  • Yargıtay:
    • Adliye Mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.
    • Yargıtay üyeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerince seçilir.
  • Danıştay:
    • İdare ve Vergi Mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.
    • Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler Savcılar Yüksek Kurulu, dörtte biri de Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
    • Tüzüğün yargısal denetimini yapar. Tüzük tasarılarını inceler
    • Bakanlar Kurulu tarafından gönderilen kanun tasarıları hakkında görüş bildirmekle yükümlüdür.
    • İdari davaları görmek
    • İdari uyuşmazlıkları çözmek
  • Askeri Yargıtay:
    • Askeri mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.
    • Üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
  • Askeri Yüksek İdare Mahkemesi:
    • Asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapar.
  • Uyuşmazlık Mahkemesi
    • Adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir.
  • Sayıştay:
    • Yüksek Mahkemeler arasında yer almaz, fakat Yüksek Mahkeme statüsünde sayılmışlardır.
    • Genel ve Katma bütçeli dairelerin bütün gelir ve giderlerini inceleyen yüksek hesap mahkemesi, mali denetim kurumudur.
    • Sayıştay’ın kesin hükümleri hakkına ilgililer yazılı bildirimler tarihinden itibaren 15 gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler.
      • Kesin kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulamaz.
    • Genel ve katma bütçeli dairelerin gelir, gider ve mallarını TBMM adına denetler.
    • Başkan ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.
  • Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
    • Yüksek Mahkemeler arasında yer almaz, fakat Yüksek Mahkeme statüsünde sayılmışlardır.
    • Adli ve İdari hâkim ve savcıları mesleğe kabul etme, atama, nakletme ve terfi işlemlerini yapar.
    • Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır.
    • Üyelerini cumhurbaşkanı atar.
      • Cumhurbaşkanı Hâkimler ve Savcılar Kurulundan Anayasa Mahkemesine üye seçmez.
    • Hâkimler ve Savcılar Kurulunun kararlarına karşı yargıya başvurulamaz.
    • Hâkim ve savcıların özlük işlerini yapar.
• Yargı denetimi dışındaki işlemler
  • Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler
  • YAŞ kararları
  • YAŞ kararlarına yargı yolu açan teklif 338 oyla kabul edildi (Mayıs 2010)
  • HSYK kararları
  • Olağandışı hallerde çıkan KHK’lar
  • İnkılâp kanunları

TÜRKİYE’DE ÖZERK KURULUŞLAR

• • • • İdari ve mali özerkliğe sahiptir
      • Bütçelerini kendi iradeleri ile oluştururlar
      • Başkan ve üyeleri Bakanlar Kurulu’nca atanır.
      • Yürütme ve diğer organların üst kurullar üzerinde hiyerarşik ve vesayet denetimi yoktur.
• Sermaye Piyasası Kurulu SPK
  • Sermaye piyasasında şeffaflık sağlamak
  • Fon kullanan şirketleri kurallar altında yararlandırmak
  • Piyasaların adil ve etkin çalışmasını sağlamak
  • Piyasadaki tasarruf sahiplerinin haklarını korumak
• BDDK
  • 2000
  • Kredi sisteminin düzenli olarak çalışmasını sağlamak
  • Tasarruf sahiplerinin haklarını korumak
  • Ekonomiye zarar verebilecek işlem ve eylemleri önlemek
  • Banka kurulmasına ve yabancı bankaların şube açmasına izin vermek
• TMSF
• Enerji Piyasası Denetleme Kurulu EPDK
  • 2001’de kurulmuştur.
• Rekabet Kurumu RK
  • 1994’te kurulmuştur.
  • Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na bağlıdır.
• RTÜK
  • Üyeleri siyasi partilerin gösterdiği adaylar arasından seçilir.
• Telekomünikasyon Kurumu TK
• Kamu İhale Kurumu KİK
• TAPDK
• Hazine Müsteşarlığı
  • Türkiye’nin dışarıdan borç ve hibe alınmasını sağlar.
  • IMF ile ilişkilerde temsil eder.
• Kızılay
  • Başkan veya üyeleri Bakanlar Kurulu tarafından seçilmez.
• Türkiye İstatistik Kurumu TÜİK
• Ekonomi ile ilgili kavramlar
  • Revalüasyon: ülke parasının değerini yabancı paralara karşı yükseltmek
  • Devalüasyon: ülke parasının değerinin yabancı paralara göre düşürülmesi
  • Enflasyon
  • Durgunluk (Stagnation): işsizlik + enflasyon
  • Konsildasyon: uluslar arası borcun vadesinin ileri alınması
  • Kambiyo: para yerine geçen belgelerin değiştirilmesi

ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİ

• 1995
  • 1980 darbesini öven ifadeler çıkarıldı
  • Seçme ve siyasi parti üyesi olma yaşı 18 oldu
  • 450 -> 550
  • Oy için “sandık seçmen listesine kayıt olma” şartı getirildi.
• 2001
  • Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler bir yıldan önce uygulanamaz
  • Anayasa Mahkemesi’nin partileri tamamen kapatması yerine devlet yardımı kısması
  • Siyasi partiler kendi tüzüklerini ihlal ederlerse kapatılır
  • Kanuna aykırı yollardan elde edilen deliller kullanılamaz
  • Ölçülülük ilkesi getirildi.
  • Hakkın özüne dokunulamaz.
  • Başbakan yardımcıları ve Adalet Bakanı da MGK üyesi olabilir.
  • Genel sınırlama sebeplerinin ortadan kaldırılması
• 2004
  • Uyuşmazlık hâlinde uluslar arası antlaşma hükümleri geçerlidir.
  • Genel Kurmay Başkanlığının YÖK’e üye seçmesi sona erdi
  • DGM ve ölüm cezası kaldırıldı
  • Silahlı kuvvetlerdeki devlet mallarının denetimi Sayıştay’a verildi.
• 2005
  • Mahalli idarelerin hesap işlemleri Sayıştay’a verildi.
  • Merkezi yönetim bütçesi kanunla düzenlenir
  • Katma bütçe uygulamasına son verildi.
  • Bakanlar Kurulu’ndaki banka açma yetkisi BDDK’ya geçti.
• 2007
  • Seçimler 5 yılda bir değil 4 yılda bir yapılacak
  • Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilecek
  • TBMM’deki tüm toplantılarda 1/3 (184) olacak
  • Cumhurbaşkanı 5 yıllığına seçilecek ve iki kez üst üste seçilebilir.
    • Meclis dışından birisi 20 milletvekilinin yazılı teklifi ile aday olabilir.
      • Ahmet Necdet Sezer
    • Oyları toplamı yüzde 10’u aşan partiler ortak aday gösterebilir.
    • Cumhurbaşkanlığı seçim süreci 60 gün öncesinden başlar
    • %50 üzeri alan aday seçilir. > ikinci turda en çok oy alan iki adaydan fazla oy alan seçilir.
  • Yenisi seçilene kadar eski cumhurbaşkanı göreve devam eder

İDARE HUKUKU

• TC idaresinin görevleri
  • Milli güvenliğin sağlanması
  • Kolluk faaliyetleri
  • Kamu hizmetleri
  • Özendirme ve destekleme
  • Planlama faaliyetleri
  • İç düzen faaliyetleri
• İdari sözleşme ilkeleri
  • Aleniyet, en uygun bedel, belli bir yetenek
• Kamu hizmetlerinin görülme usulleri
  • Emanet usulü: devletin kendi memurları ile vergi toplaması
  • Müşterek emanet usulü: özel kişiye iş gördürme. Günümüzde kullanılmaz
  • Ruhsat usulü: özel okullar
  • İltizam usulü: devlete ait gelirlerin özel kişilerce toplanıp aktarılması
  • İmtiyaz usulü: elektrik santralleri
• Kamulaştırma: parası peşin ödenerek taşınmaza el konması
  • İstimval: olağanüstü dönemlerdeki değeri ödenerek el koymadır.
• Devletleştirme
• Geçici işgal
• Kolluk türleri
  • Adli kolluk: polis, jandarma
  • İdari kolluk
    • Genel idari kolluk
      • Bakanlar kurulu
      • İçişleri bakanı
      • Vali
      • Kaymakam
      • Bucak müdürleri
    • Özel idari kolluk
      • Belediye kolluk makamı
      • Köy kolluk makamı
• Kamu hizmeti türleri
  • İdari kamu hizmetleri: bayındırlık, sağlık, eğitim…
  • İktisadi kamu hizmetleri: elektrik, ulaşım…
  • Sosyal kamu hizmetleri: sosyal güvenlik, işçi bulma…
  • Bilimsel ve kültürel kamu hizmetleri
• 1982 Anayasası’na göre kamu tüzel kişiler
• İl özel idaresi, belediye idaresi, üniversiteler, TRT…
  • Kanuni yetkiye dayanarak kurulurlar
  • Üstün ve ayrıcalıklı yetkileri vardır
  • Personeli devlet memuru sıfatına sahiptir.
  • Yasa ile kurulan tüzel kişiler: YÖK, DİB, DPT, Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, TÜBİTAK, SPK, RTÜK, İSKİ, Ziraat Bankası…
• Merkezden yönetim – Yerinden Yönetim
  • Merkezi yönetim
    • Merkezin hiyerarşisine bağlı
    • Güçlü bir devlet yönetimi
    • Az masraflı
    • Hizmetler tek tip
    • İdarenin tarafsızlığı sağlanabilir. Yerel etkilerden uzak
    • Mali denetimi kolay
    • Bürokrasi ve kırtasiyecilik olur
    • Yerel ihtiyaçlar kıyıda köşede kalır
    • Hizmeti seçim çevreleri etkileyebilir.
    • Demokratik ilkelere uygun değil
  • Yerinden yönetim (Âdem-i Merkeziyet)
    • İl özel idaresi, belediye, köy.
    • Özerk, merkezin hiyerarşisine bağlı değil
    • Ayrı bir mal varlığı ve bütçesi var
    • Bürokrasi ve kırtasiyeciliği azaltır
    • Yerel isteklere daha uygundur. Demokratiktir.
    • Ülke bütünlüğünü sarsabilir.
    • Mali kaynak bulmak zor olabilir.
    • Hizmetler eşit yürütülemez.
    • Partizanlık oluşabilir.
    • Mali denetimi güçtür.
  • Yetki genişliği: merkez adına karar alabilme. Sadece valilere hastır.
  • İdarenin bütünlüğü ilkesi: idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.
  • İdari vesayet: merkezin, yerinden yönetim idarelerinin işlemlerini denetlemek ve bu kararları bozabilme yetkisidir
• Merkezi idare
  • Başkent
    • Cumhurbaşkanlığı, cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanlığı genel sekreteri(1982), cumhurbaşkanlığı özel kalem müdürü, cumhurbaşkanlığı danışmanlığı
  • Devlet denetleme kurulu (1982)
    • Başkan ve üyelerini cumhurbaşkanı seçer. 9 üye ve iki yıllığına seçilen başkan.
    • Askeri ve yargı haricindeki tüm kamu kurumlarını denetler.
    • Yargıtay’a bağlıdır.
  • Başbakanlık
    • DİB, DİK, Atom Enerjisi Kurumu, Hazine Müsteşarlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü, MİT, DPT, Yüksek Denetleme Kurulu…
    • Bakanlar kurulu
    • Bakanlıklar
      • Bakan devlet tüzel kişiliği temsilcisidir.
      • Hiyerarşide en üst amir
      • Yönetmelik çıkarabilir.
      • Harcama yetkisi ve idari vesayet yetkisi vardır
  • Başkente yardımcı kuruluşlar
    • Danıştay
      • Belediye başkanı gibi seçilmişlerin görevden alınmasına karar verir.
    • Sayıştay
    • MGK (1961)
      • Devletin genel siyasetini tespit eder.
      • Yaptırım gücü yoktur. Bakanlar Kurulu’na danışmanlık yapar.
      • 2 ayda bir toplanır.
      • 2001 değişikliği ile Başbakan yardımcıları ve Adalet Bakanı da üyeliğe katılmıştır.
    • DPT
      • Yüksek Planlama Kurulu
      • Para-Kredi Koordinasyon Kurulu
      • DPT Müsteşarlığı
• Taşra teşkilatı
  • İl idaresi: en büyük taşra birimidir.
    • Vali
      • İçişleri bakanlığı önerisi, bakanlar kurulu kararı, cumhurbaşkanı onayı ile atanır.
      • Adalet ve askeri kuruluşlar ile yerel yönetimler hiyerarşik kapsamı haricindedir.
      • Kanun, tüzük ve hükümet emirlerini ilan eder
    • İl idare kurulu
      • Hukuk işleri müdürü, defterdar, il milli eğitim müdürü, il tarım müdürü…
      • Valiye danışmanlık yaparlar
    • İl idare başkanları: bakanlıkların valiye bağlı temsilcilikleridir.
  • İlçe idaresi
    • Kaymakam, ilçe idare kurulu ve ilçe idare şube başkanlığı
  • Bucak idaresi
    • Kasaba ve köylerden oluşan bucaklar İçişleri Bakanlığı teklifi ve Cumhurbaşkanı onayı ile kurulur.
    • Bucak müdürü, bucak meclisi ve bucak komisyonu
  • Bölgesel kuruluşlar
• Yerinden Yönetim İdareleri
  • İl özel idaresi
    • Vali
      • Belediye sınırları içerisinde mahalle kurulmasını vali onayı ile olur.
      • Adliye ve askeriye hiyerarşik denetimi dışındadır.
    • İl genel meclisi
      • Stratejik plan yapmak
      • Borçlanmaya karar vermek
      • Yönetmelik kabul etmek
      • Ücret tarifelerini belirlemek
      • Feshine Danıştay karar verir.
    • İl daimi encümeni
  • Belediyeler
    • • • • • • • • • Belediye idaresi kurulması için en az 5000 kişilik nüfus gerekir.
                    • Belediye idaresi müşterek kararname ile kurulur
                    • İdari ve mali özerkliğe sahiptir.
    • Belediye başkanı
    • Belediye meclisi
      • Belediyenin görüşme ve karar verme organıdır
      • Bütçeyi kabul etmek
      • Danıştay tarafından feshedilebilir
    • Belediye encümeni
      • Belediyenin ikinci görüşme ve karar alma organıdır
      • Danıştay tarafından feshedilebilir
    • Büyükşehir belediyeleri 1984 yılındaki KHK ile kurulmuştur.
  • Köyler
    • Yeni bir köy, İl idare kurulu, İl genel meclisi ve Bayındırlık Bakanlığı’nın görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı kararı ile kurulur.
    • Köy idaresi 1924 yılındaki “Köy Kanunu” ile kurulmuştur.
    • Köy muhtarı
    • Köy derneği
      • Tüm seçmenlerin oluşturduğu ‘doğrudan demokrasi’ örneği kurumdur
      • Köydeki isteğe bağlı işleri zorunlu hâle getirebilir.
    • İhtiyar heyeti
      • Doğal üyeler (Öğretmen ve imam) köy derneğince seçilen kişilerce oluşturulur
• Hizmet Yerinde Yönetimler
  • Kamu tüzel kişiliğine sahip, özerk, vesayet denetimine tabi, ayrı mal varlığı olan yönetimlerdir.
  • İdari kamu kurumları: RTÜK, DSİ, Orman Genel Müdürlüğü
  • Sosyal Kamu Kurumları: SGK, İş ve İşçi Bulma Kurumu
  • Bilimsel Kamu Kurumları: TRT, YÖK, Devlet Opera ve Balesi
  • İktisadi Kamu Kuruluşları
    • İktisadi Devlet Teşekkülü (İDT):
      • Sermayesi devlete ait kurum. Ziraat Bankası, Vakıf Bank…
      • Sayıştay değil, Yüksek Denetleme Kurulu tarafından denetlenirler.
    • Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)
      • Sermayesi devlete ait tekel kuruluşlar. DMO, Pektim
    • Müessese: İDT veya KİK işletmesi
    • Bağlı Ortaklık: %50+
    • İştirak: %26-%50
    • Kamu İstikraz Sözleşmeleri: devletin bono ve tahvil gibi araçlarla yapmış olupu sözleşmeler.
• Kamu görevlileri
  • Memurlar
    • İstisnai memurlar
      • Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, TBMM memurlukları, Başbakanlık ve Bakanlık müşavirlikleri, bakanlar kurulu sekreterliği, valiler, büyükelçiler, MİT memurları…
    • Memurlara uygulanan cezalar
      • Uyarma cezası
      • Kınama
      • Aylıktan kesme
      • Kademe ilerlemesi durdurulması
      • Devlet memurluğundan çıkarma
    • Memurların tabi oldukları yasaklar
      • İkinci görev yasağı
      • Grev
      • Siyasi partilere girme yasağı
      • Dernek kurma yasağı
    • Memurluğu sona erdirme
      • Çekilme
      • Ölüm
      • Bağdaşmazlık
      • Emeklilik
  • Sözleşmeli personeller
  • Geçici personeller
  • İşçiler
• TCMB
  • TCMB Bankalararası Döviz ve Efektif piyasası 1988’de faaliyete geçmiştir.

TÜRKİYE’NİN ÜYE OLDUĞU ULUSLAR ARASI KURULUŞLAR

• Birleşmiş Milletler
  • 24 Ekim 1945’te Milletler Cemiyeti yerine kuruldu
  • Merkezi New York, 192 üyesi var, Türkiye kurucu üye.
  • Genel kurul: her türlü kararın alındığı en yetkili organ
  • Güvenlik konseyi:
    • Beşi daimi (veto hakkı olan Fransa, İngiltere, Rusya, Çin, ABD) toplam on beş üyesi vardır.
    • Türkiye 1 Ocak 2009’da geçici üye seçildi.
  • Sosyal ve ekonomik konsey
  • Vesayet Konseyi
    • Kendini idare edemeyen ülkeler için. 1994’te faaliyetleri geçici olarak durduruldu.
  • Uluslar arası Adalet Divanı: üye devletlerarası anlaşmazlıkları çözmek için
  • Genel sekreterlik
    • 1 Ocak 2007’den beri Güney Kore’li Ban Ki Moon görevli.
  • BM’ye Bağlı Özel Kuruluşlar
    • UNICEF: çocuk
      • SHÇEK
    • UNESCO: Eğitim
    • WHO: sağlık
    • ILO: işçiler
    • FAO: tarım
    • UNCHR: mülteciler
    • UNDP: kalkınma
      • 2005-2009 arası başkanı Kemal Derviş’tir.
    • UNEP: çevre
    • ICAO: sivil havacılık
    • HABITAT: barınma
    • IPCC: İklim
      • 2007 Nobel Barış Ödülü IPCC ile birlikte çalışan Al Gore’a verildi.
    • IMF: Uluslar arası Para Fonu
      • Üyelik: 1947
    • IBRD: Dünya bankası (The International Bank For Reconstruction And Development)
    • IAEA: Atom enerjisi
    • UNRWA: Filistin
    • WTO: ticaret
• CE (Avrupa Konseyi) insan haklarına ilişkin yapılanma
  • Türkiye 1949’da katıldı
  • Bakanlar Komitesi
  • AKPM (Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi)
    • 2010 yılında başkanlığına Mevlüt Çavuşoğlu seçilmiştir.
  • Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi
  • Avrupa Konseyi ile ilgili mekanizmalar
  • AİHS: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
    • 1950’de imzalanmıştır. Aynı yıl Türkiye de bunu kabul etmiştir.
  • AİHM
    • Devlet kurumları AİHM’e başvuramazlar
• Avrupa Birliği AB
  • Brüksel merkezlidir.
  • Maastricht Kriterleri (Fiyat istikrarı, Kamu açığı, Kamu borçları, Faiz oranları)
    • Fiyat istikrarı, kamu açığı, kamu borçları, faiz oranları gibi konulara dairdir.
  • Kopenhag Kriterleri (Siyasi, ekonomik, topluluk mevzuatının benimsenmesi)
  • Euro kullanılır.
    • İngiltere, Danimarka ve İsveç, Euro kullanmaz.
  • Organları
    • Avrupa zirvesi (Konseyi) 1974
    • Avrupa Parlamentosu
    • Avrupa Komisyonu: yürütme organıdır.
    • Bakanlar Konseyi
    • Adalet Divanı
    • Sosyal ve Ekonomik Konsey
  • Türkiye – AB ilişkileri
    • 1957 AET Roma’da kuruldu.
    • 1959 AET başvurusu
    • 1963 AET ile Ankara Antlaşması imzalandı
    • 1964 Ankara Antlaşması yürürlüğe girdi
    • 1970 Katma Protokol ile “Geçiş Dönemi” başladı
    • 1987 Tam üyelik başvurusu
    • 1996 Türkiye Gümrük Birliği’ne girdi.
      • AB’ye üye olmayıp da Gümrük Birliği’ne katılan tek ülke…
    • 1999 Aralık 10: Türkiye’ye adaylık statüsü tanındı
    • 2001 AB Bakanlar Konseyi Türkiye için “Katılım Ortaklığı Belgesi”ni kabul etti.
    • 2002 Kriterler yerine getirilirse 2004’te müzakerelerin başlayacağı söylendi.
    • 2004 Türkiye Avrupa Nihai Senedi’ni (AB anayasası) imzaladı.
    • 2004 Tarih verilmesine karar verildi.
    • 2005 Katılım müzakerelerinin 3 Ekim 2005’de açılacağı ilan edildi.
  • En son 2007’de Bulgaristan ve Romanya eklendi.
  • Üye olmak için Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni imzalamış olmak gerekir.
  • AB ile ilgili baş müzakereci Egemen Bağış’tır.
• NATO
  • Merkezi Brüksel’dir.
  • 4 Nisan 1949’da Washington’da kuruldu.
  • Türkiye 1952’de üye oldu.
  • Her ülke büyükelçilik düzeyinde temsil edilir ve veto hakkı vardır.
  • Alt birimleri
    • NATO konseyi
    • Savunma planlama komitesi
    • NATO Asamblesi
    • Askeri komite: En yüksek karar organı
    • Sekreterlik
• EFTA
• OECD Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı
  • En yüksek karar organı konseydir.
  • Merkezi Paris’tir.
• ECO Ekonomik İşbirliği Teşkilatı
  • Afganistan, Kırgızistan, Kazakistan, Azerbaycan, İran, Pakistan, Özbekistan, Tacikistan…
• AGİT Avrupa Güvenlik İşbirliği Teşkilatı
• KEİ (BSEC) Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı
  • Türkiye, Rusya, Ukrayna, Romanya, Bulgaristan, Gürcistan, Azerbaycan, Ermenistan, Moldova, Arnavutluk, Sırbistan ve Yunanistan
• TÜRKSOY
  • Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye, Türkmenistan
• OIC (İKÖ)
  • Merkezi Cidde’dir.
  • Üyeler arası İslami dayanışmayı güçlendirmek.
  • Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilimsel işbirliği
  • Irk ayrımının ortadan kaldırılmasını sağlamak
  • Üyeler ile ulusal ülkeler arası işbirliği sağlamak.
• IRCICA: İslam Tarih Sanat ve Kültür Araştırma merkezidir
  • Merkezi İstanbul’dur.
• UNCTAD: ekonomik ve ticari işbirliği daimi komitesi (United Nations Conference On Trade And Development)
• G-8
  • ABD, Fransa, Rusya, Japonya, İngiltere, İtalya, Almanya, Kanada.
• D-8
  • Türkiye, İran, Mısır, Malezya, Endonezya, Bangladeş, Nijerya, Pakistan
• İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
• Çocuk Hakları Sözleşmesi
• CEDAW BM Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi

Paylaş